Train je ‘NEE-spier’… (die is nuttiger dan een sixpack)

Nee. Een woord. Drie letters. Hoe moeilijk kan het zijn? Nou, moeilijk zat!
Nee-zeggen kan je vrijheid geven... of een schuldgevoel van heb ik jou daar. Ken je dat gevoel dat je geen eigenlijk 'nee' kan zeggen? Weet je nog: het was maar een woord, drie letters...
Ons hele leven hangt aan elkaar van keuzes en iedere keer als je ergens 'ja' op zegt, waar je eigenlijk liever 'nee' had gezegd... heb je misschien toch ook wel 'nee' gezegd: ...tegen jezelf!
Hoe kan je je NEE-spier trainen, hoe kan je nee-zeggen... en zo beter kiezen waar je je tijd aan besteed of bijvoorbeeld wat je eet, zonder je schuldig te voelen of mensen voor het hoofd te stoten.
Zodat je ook echt een passievolle 'JA' kunt zeggen, wanneer het er echt toe doet.

Je hebt een volle agenda: full time baan, full time gezin, een rijk sociaal leven, een hypotheek die zichzelf niet betaalt, familie die wat extra zorg nodig heeft... Je redt het: NET!
Dan komt iemand met een op zich vlijend verzoek: je opdrachtgever wil dat je een extra groot project gaat draaien waarbij veel overwerk komt kijken. Of je zus vraagt of je jouw heerlijke taart wil bakken voor de verjaardag van haar jongste. Je hoort jezelf zeggen: Tuurlijk! Terwijl je weet dat het eerlijke antwoord 'nee' had moeten zijn. Je trekt jezelf vervolgens bijna over de kop om het er allebei erbij te doen. Negen van de tien keer schieten dingen die je voor jezelf wilde doen, zoals gezonde lunches maken of trainen/bootcampen/spinnen, er dan bij in.
Of het nu gaat om een aanbod af te slaan of een verzoek te weigeren: het kan super ongemakkelijk voelen om je echte antwoord te geven: zeker als dat 'nee' is. Hoe vaak hoor je iemand zeggen: ik kon echt geen 'nee' zeggen. Vaak...
Zelf heb ik ook jaren geworsteld met weigeren, nee-zeggen. Of ik zei toch 'ja' (voornamelijk omdat ik aardig gevonden wilde worden) of ik zei zo hard 'nee' dat het beledigend werd: "Echt niet, zak erin, fuck off". Beide zijn niet handig... en daarom ben ik de afgelopen jaren gaan oefenen in grenzen stellen en ben ik mijn nee-spier gaan trainen. Het is een onderwerp geweest in veel trainingen die ik heb gevolgd, onder andere de workshops van Brene Brown en Byron Katie.

N-woord

Ik ben niet de enige die worstelt met het N-woord. 'Ja' zeggen terwijl je liever 'nee' zou doen, is voor veel mensen een enorme bron van stress. Daarnaast is het ook wel een beetje een vrouwending: veel van ons worden nog opgevoed met het beeld dat meisjes lief gevonden moeten worden. 'Ja' zeggen wanneer mensen je iets vragen, lijkt een goede strategie om lief gevonden te worden. Totdat het tegen je gaat werken. (En laten we wel wezen: Naomi heeft een communicatie-stijl waarbij ze veel makkelijker en duidelijker 'nee' kan zeggen... en zij is ook een vrouw).
Zeker in onze wereld waarin we de hele dag te maken hebt met ja-of-nee-keuzes, kan niet 'nee' kunnen zeggen snel problematisch worden. Voor je het weet ben je de halve dag druk met dingen die je strikt genomen liever niet zou doen, die je energie kosten die je liever aan iets anders had besteed.
Hoe zeg je vol vertrouwen: nee!? Hoe zeg je het duidelijk, zodat de ander snapt waarom je weigert, zonder iemand te beledigen? Dit heeft allemaal te maken met grenzen stellen... en dat is een eigenschap die iedereen nodig heeft om zijn eigen leven leuk te maken/houden.

Creatieve oplossingen

Wanneer je 'ja' zegt, terwijl je liever 'nee' zou zeggen, doe je dat meestal omdat je bang bent de relatie op het spel te zetten met een weigering. Assertiviteit is nee-zeggen met behoud van de relatie. Want dat is eigenlijk waar al onze stress vandaan komt: we vrezen dat we door iets te weigeren de relatie met de vrager op het spel zetten. 
Vooral in werksituaties komt dat super vaak voor: niet alleen met geld (salaris, uurtarief), maar vooral met tijd (overwerk, altijd bereikbaar moeten zijn) en carriereperspectief (promotiekansen, vervolgopdrachten).  Wanneer je opdrachtgever of leidinggevende steeds meer taken naar jou toeschuift, kan je heel best zeggen: "Dankjewel voor het vertrouwen. Ik heb nu al deze taken en ik krijg het niet allemaal gedaan. Welke kan ik afstoten naar iemand anders of kan ik langer laten liggen?". Maar uit ervaring weet ik dat heel veel mensen dat toch niet durven of in ieder geval niet doen. Zelfs mensen van wie je het niet zou verwachten! De angst om 'nee' te zeggen is een van de redenen waarom mensen het gevoel hebben dat ze het zo verdomde druk moeten hebben. Ze denken dat er geen andere keuze is...

Huh??? Jij zegt toch meestal ja?!

Een van de grootste obstakel op weg naar een 'nee', zijn onze eigen gedachtes, waarmee we invullen wat degene die ons wat vraagt zal gaan voelen wanneer wij 'nee' zeggen. Zoals: "Die persoon zal me dan niet meer aardig vinden". Of: "Als ik nu 'nee' zeg, zullen ze me niet opnieuw vragen voor iets anders". Dit geldt vaak extra voor mensen die een geschiedenis hebben waarin ze veel 'ja' hebben gezegd, ook tegen dingen die ze liever niet wilden doen. Daar ineens mee stoppen kan lastig zijn. Ook omdat mensen dat verbaasd reageren: "Huh, wat... jij zegt toch meestal 'okay'???"
Waar we ons zorgen maken over wat een ander van ons kan gaan vinden, vergeten we 1 heel belangrijk iemand: ONSZELF. Want door op de verkeerde momenten 'ja' te zeggen, kunnen we onszelf hopeloos in de problemen brengen. Qua tijd, energie, prioriteit en... hoe aardig wij onszelf vinden.

Heb je weleens meegemaakt dat iemand, schijnbaar vanuit het niets, ineens ontploft in woede, vol verwijten als: "Ik loop hier de hele dag te sloven voor iedereen!!! Het is ook nooit goed!" Dikke kans dat die persoon te vaak ja heeft gezegd waar ze nee bedoelde.

Authenticiteit

Wat veel mensen zich niet realiseren is dat je authenticiteit op het spel staat wanneer je je 'ja' zegt als je eigenlijk 'nee' wil zeggen. Je bent niet eerlijk. Niet tegen de ander en niet tegen jezelf. En je zit samen met de gebakken peren. Want inauthenticiteit heeft een prijs: de onderlinge relatie is niet wat de ander denkt dat het is (jij durft tenslotte niet eerlijk te zijn),. De ander denkt dat je iets leuk vindt of graag doet, wat niet zo is (je hebt er misschien zelfs een hekel aan). Je zal ook niet de laatste zijn die het klusje vervolgens al mopperend op de vrager klaart (terwijl het vragen niet het probleem is, jouw onoprechte antwoord is het probleem). Als laatste: je verloochent jezelf... en daar heb je last van. Dat holt je uit, dat kan aan je gaan vreten. Zeker als je het vaak doet. Heb je weleens meegemaakt dat iemand, schijnbaar vanuit het niets, ineens ontploft in woede, vol verwijten als: "Ik loop hier de hele dag te sloven voor iedereen!!! Het is ook nooit goed!" Dikke kans dat die persoon te vaak ja heeft gezegd waar ze nee bedoelde.
Allemaal goede redenen om vaker te zeggen wat je wil. Ook al is dat: nee. Maar hoe doe je dat?

Zak erin!

'Zak erin!' zeggen, is niet de enige manier om iets te weigeren. Je kan het op verschillende andere manieren aanpakken. Zelfs op vragen waarbij je alleen maar lijkt te kunnen beantwoorden met een 'ja' of een 'nee', kan je soms iets anders terug zeggen. Dat is niet eens altijd een ontwijktactiek. Wanneer een rechtdoorzee 'nee' te hard is naar je smaak, kan je er altijd voor kiezen om met een tegenvoorstel te komen: "Dat kan ik niet voor je doen, ik kan wel dit doen".

Als het geen 'ja' is, is het een 'nee'.

9 van de 10 keer als iemand je vraagt om iets te doen, geeft je lichaam als eerste antwoord. Bio-feedback wordt dat wel genoemd. Je kent het gevoel vast wel.
Zo'n zwaar, zinkend, beklemmend gevoel: dat is een 'nee'.
Het gevoel dat je meteen op wil springen, juichen, een spannend gevoel als vlinders in je buik: dat is een 'ja'.
De vuistregel zou moeten zijn: Als het geen 'ja' is, is het een 'nee'. 
Blogger (en voormalig dating-guru ) Mark Manson schreef in een stuk over relaties over zijn 'Law of  "hell yeah" or "no"': Als de andere persoon geen "Hell yeah" is, dan is het een nee... Je kan dan bijvoorbeeld wel een "hell yeah" zijn voor vriendschap, maar niet voor een relatie.
Kortom: als je antwoord geen JA! (met hoofdletters en uitroepteken) is, zeg dan eens 'nee'.

Kwetsbaarheid en erkenning

Iemand om een gunst vragen, is een kwetsbare onderneming, juist omdat de ander 'nee' kan zeggen. Daarnaast: mensen vragen je iets omdat ze echt denken dat je het leuk zult vinden. Dit zijn gevoelens om rekening mee te houden met wanneer je je 'nee-spier' flext. Niet dat je daarom 'ja' moet gaan zeggen! Maar geef ze erkenning: "Wat een eer dat je me daarvoor vraagt. Ik ben momenteel met al mijn focus bezig met iets anders. Dankjewel, maar ik moet je aanbod afslaan". Dat is een ferme en vriendelijke 'nee'.
Een mindset-trucje wat voor mij werkt bij vrienden, is dat ik mezelf eraan herinner dat ik de vriendschap serieuzer neem als ik eerlijk ben en dat echte vrienden meer waardering zullen hebben voor mijn oprechte 'nee' dan voor een onoprechte 'ja'.

Nee zeggen tegen eten

Een ander heikel voorbeeld: nee zeggen tegen eten dat aangeboden wordt. Heel veel mensen die ons voedingsprogramma Whole30 volgen, krijgen er gratis een stevig lesje nee-zeggen bij. In het programma eet je een maand lang geen suiker, geen granen, geen peulvruchten, geen zuivel en geen kunstmatige toevoegingen. Laat me je geruststellen: je kunt nog steeds fantastisch lekker eten... maar op zo'n beetje alles wat je aangeboden krijgt, moet je 'nee' zeggen. Dat vinden heel veel Whole30-ers lastig. Leren hoe je dat slim doet, is onderdeel van het programma.
Stel iemand nodigt je uit voor een etentje tijdens je Whole30. Een harde 'nee' zou dan zijn: "Dat kan niet want ik doe de Whole30". Dat is er een die wij afraden: je hoeft geen kluizenaar te zijn., bij voorkeur niet. Een andere tactiek is eisen dat alles wat op tafel komt Whole30-proof is, omdat je anders niet komt. Dat is ook geen winnende strategie. Maar je kunt nog steeds 'nee' zeggen tegen al het eten wat niet in het programma past en wel gezellig meedoen. Overleg wat er sowieso op tafel komt, kijk wat er in de Whole30 past en biedt aan zelf ook wat mee te nemen wat wel in het programma past. Dan zeg je 'nee' tegen de saté met pindasaus, maar neem je zelf kip in amandelsaus mee... en je hebt een leuke avond.

Stop met 'sorry' zeggen!

Een excuus is vaker niet nodig dan wel: dus stop met sorry zeggen! Iemand vraagt iets, jij geeft antwoord. Klaar. Vind je het nog lastig? Les 1: maak je moeder trots en zeg 'Nee, dankjewel'... dat scheelt al een slok op een borrel. En een beetje afhankelijk van wie er tegenover je staat, kan dit ook genoeg zijn qua antwoord. Je hoeft je namelijk niet tegen iedere collega te verantwoorden waarom je nee zegt tegen de verjaardagstraktatie.
Wanneer je oma speciaal voor jou een appeltaart heeft gebakken... dan heb je soms wat meer woorden nodig. Vaak is het handig van te voren aan te kondigen dat je nu even 'nee' verkoopt omdat je een programma als de Whole30 volgt. Maar soms kan dat ook best ter plaatse. Door uit te leggen waarom iets belangrijk voor je is en waarom je dat niet wil opgeven, kom je vaak al een heel eind: "Ik ben de afgelopen maanden zo futloos en ik volg nu een programma waarbij ik uitzoek of dat kan liggen aan iets wat ik eet. Daarom eet ik nu een maand heel precies en appeltaart past daar niet bij. Ik wil wel graag een gezellig kopje thee...". Klaar.

Uitdaging: train je nee-spier

Onze uitdaging voor jullie is je 'nee-spier' te gaan trainen, oefenen met 'nee' zeggen. Dat kan je op twee manieren aanvliegen.
Ben je iemand die het ontzettend druk heeft? Kijk in je agenda of er ergens een verplichting gepland staat, waar je eigenlijk liever 'nee' tegen had gezegd. Neem contact op met de persoon die je gevraagd heeft en leg uit waarom je deze verplichting niet na gaat komen. Wees een beetje eerlijk: zeg niet de dag van te voren af, geef ze de tijd om een oplossing te verzinnen voor jouw afwezigheid. Of nog beter: draag zelf een alternatief aan!
De andere uitdaging is: zeg 'nee, dankjewel' tegen iets... en  geef verder geen uitleg of excuus. 'Nee, dankjewel' is een prima zin voor een volwassen mens die over zijn eigen tijd gaat. Je hoeft niet altijd je keuzes te verantwoorden en jij bent degene die besluit wanneer uitleg nodig is. 'Nee, dankjewel' is misschien wel het meest authentieke antwoord wat je kan geven. Om de klap te verzachten, kan je nog een paar woorden wijden aan de intentie van de vrager: "Wat ontzettend vlijend dat je aan mij denkt, maar nee, dankjewel". Alle verdere uitleg laat je afglijden naar een excuses wat helemaal niet nodig is. Je zult verbaasd zijn over hoeveel heikele situaties vanzelf oplossen met een welgemeend 'nee, dankjewel'.
Dit zijn prachtige manieren om je nee-spier te trainen. Net als bij training van andere spieren, is het af-en-toe lastig, heb je soms de volgende dag pijn en zal je verschillende manieren van trainen moeten proberen voor het beste resultaat. Maar aan een goed ontwikkelde nee-spier heb je in het echte leven meer dan aan een sixpack!

Newsletter

Download ons gratis E-boek: Get Things Done, het HealthCreators process voor Training, Mindset & Nutrition

Lees meer over onze kijk op anders denken

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.