Word een gezondheidsrebel!

Het gedrag van een mens wordt gestuurd door zijn omgeving. Check maar: op de thee bij je oma gedraag je je anders dan bij een hardrockconcert of wanneer je uit bent met je vrienden. Je past je, ongemerkt, aan. Daardoor is je omgeving super belangrijk voor je gedrag en je resultaat.
De meeste van ons leven volgens de gewoontes van de westerse wereld, dat werkt ontzettend diep door in de keuzes die je maakt. Voor wat je eet en drinkt, hoeveel je zit, hoe laat het in jouw wereld nog licht is. Het slechte nieuws: de westerse levensstijl is niet per se gezond. Maar doordat dit onze omgeving is, zijn we veel van dat ongezonde gedrag 'normaal' gaan vinden.
En: Gezond leven in deze ongezonde wereld is bijna een rebelse daad... die niet altijd door de massa op prijs wordt gesteld. Bij deze, toch, onze uitnodiging: word een gezondheidsrebel.

Door HealthCreator Brenda Heskes

Doe. Normaal.
Als er 1 manier is om mij snel en lang op de kast te krijgen, is het wel door tegen me te zeggen dat ik normaal moet doen. Ik heb er een bloedhekel aan. Toch is het vaak tegen me gezegd. Vooral mijn zus had er een handje van, meestal verpakt in de vraag: "Wanneer ga jij eens normaal doen?". Ze vroeg het aan me toen ik bij de radio ging werken, toen ik in mijn eentje op reis ging, toen ik een baan bij een bank weigerde om journalistiek te gaan studeren, toen ik vegetariër werd... Toen ik in mijn studententijd mijn haar hennarood verfde, bood mijn vader me 100 gulden als ik het weer 'gewoon' liet blonderen. Ik nam het aanbod aan... en gelukkig voor mij werd mijn haar groen bij de kapper van mijn moeder. Ik cashte wel en had super tof, abnormaal haar!

Ongezonde omgeving, ongezonde mensen

Wanneer je normaal doet, val je niet op. Dat is veilig. Zolang je opgaat in de massa, hoef je niet zoveel eigen keuzes te maken en al helemaal geen verantwoordelijkheid te nemen voor je keuzes. Nederlanders zijn super goed in normaal doen. Als er 1 Nederlands motto is waar veel expats zich over verbazen, dan is het wel: doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg. "Gewoon. Doen." is zelfs de slogan van de VVD voor de verkiezingen. Maar wat brengt 'gewoon doen' ons? En meer specifiek: wat brengt het ons op het gebied van gezondheid? Kijk om je heen...
Ik zie best veel gestreste mensen, die het druk hebben. Heel. Erg. Ontzettend. Druk.
Ik zie veel mensen die moe zijn en weinig energie hebben. En die ondanks dat slecht slapen.
Ik zie veel mensen die een beetje of veel overgewicht hebben.
Ik zie veel mensen die ontevreden zijn over hun uiterlijk.
Ik zie veel mensen die beginnende of juist chronische gezondheidsklachten hebben, als astma, allergieën, eczeem, (pre)diabetes, hoge bloeddruk, hart- & vaatziekten, reuma, schildklierproblemen, overgangsproblemen, vermoeidheid, stressklachten... en ga maar door. 95% van de mensen heeft een gezondheidsklacht. 33% heeft er zelfs 5 of meer! Volgens de wereldgezondheidsorganisatie WHO is 40 tot 50% van deze klachten te voorkomen door levensstijl aanpassingen. Maar die levensstijl die de problemen veroorzaakt, is voor veel van ons 'normaal'.
Ondertussen waarschuwt Hanno Pijl, hooglereaar endocrinologie bij het LUMC,  voor een 'tsunami van levensstijl gerelateerde ziektes' die op ons afkomt. Een van mijn opleiders, cardioloog Remco Kuipers, berekende dat "een Nederlandse man nog maar 61% van zijn leven in goede gezondheid leeft en een Nederlandse vrouw nog maar 52% ".
Die explosie van aandoeningen komt volgens HealthCreators onder andere doordat gedrag wat wij met zijn allen 'normaal' vinden, als uitkomst heeft dat je er vroeg of laat ziek van wordt.

Wat is normaal?

Veel mensen kunnen maar moeilijk geloven dat wat wij nu 'normaal' vinden, voor onze lichamen een ontzettend abnormale situatie is. Miljoenen jaren leefden we heel anders, daar zijn we op gebouwd en geëvolueerd. Enkele duizenden jaren geleden is er ineens een hele grote verandering gekomen in hoe wij mensen leven, met de agrarische revolutie. We gingen meer op 1 plaats wonen, we gingen dingen eten die we makkelijk konden verbouwen, we gingen zuivel consumeren.
In de 18e eeuw, enkele honderden jaren geleden dus, kwam dat met de industriële revolutie in een nieuwe stroomversnelling. We gingen meer binnen werken, er kwam vervuiling van onze leefomgeving, we gingen minder bewegen. Ook kwam een deel van ons eten ineens uit die industrie, het eerste fabrieksvoedsel.
Sinds enkele tientallen jaren, met de fast-food-revolutie en de dot-com-revolutie, is de verandering nauwelijks bij te houden. We zijn eten vol chemische stoffen gaan eten, heel veel koolhydraten uit suikers in onze voeding gaan stoppen, we zijn nog inactiever geworden, we ontregelen ons slaap-waak-ritme met blauw licht uit schermen.
Ik ga even klinken als een oma: in mijn tijd hadden we geen computers, geen smartfoons, 1 TV zender die alleen 's avonds programma's uitzond en mijn moeder kookte iedere avond zelf aardappels, vlees en groenten.
Onze biologie heeft al deze verandering niet bij kunnen houden. Aanpassingen in een complex wezen als een mens, gaat super-duper-langzaam. Je denkt misschien dat je niet veel overeenkomt met de jagers-verzamelaars van 10-duizend jaar geleden... waarschijnlijk ben je genetisch meer dan 99% hetzelfde. En stel je eens even voor hoe zo'n oermens zich staande zou weten te houden in onze hectische maatschappij... Juist! Datzelfde gebeurt eigenlijk ook met je lichaam...
Besef je wel: dit is de omgeving waarin we dagelijks leven... dit vinden wij normaal, terwijl dat het eigenlijk niet is.

Wat is er dan veranderd?

Alles aan onze omgeving is veranderd en heus niet alleen maar negatief. Ik ben persoonlijk wel blij met het dak boven mijn hoofd, de zekerheid van een winkel om de hoek en de mogelijkheid de aarde helemaal te verkennen door moderne transportmiddelen als auto's en vliegtuigen. Maar zelfs aan die dingen kleven nadelen: we zitten teveel en bewegen te weinig. We eten teveel, te vaak en de verkeerde dingen, onder andere omdat we genetisch ingesteld zijn op schaarste en leven in tijden van overvloed. Onder mijn dak hangen ook lampen en staan meerdere schermen (tv, computer, telefoon) die mijn biologische klok in de war sturen. Er is verwarming: reuze comfortabel, maar mijn interne temperatuurhuishouding raakt er wel door ontregeld. Onze veeleisende, drukke samenleving is ook een bron van langdurige, chronische stress, terwijl wij geëvolueerd zijn op acute, kortdurende stress.
Nu hoor ik je denken: dat zal allemaal wel, maar voorlopig worden we nu een stuk ouder dan toen. En dat klopt. Tienduizend jaar geleden was er veel meer baby- en kindersterfte. Wanneer je tijdens de jacht je enkel brak omdat je in een konijnenhol stapte, overleefde je dat niet. Maar de mensen die oud werden, werden gezond oud. Die haalden wel onze pensioengerechtigde leeftijd en knepen er dan, zonder jarenlang ziekbed, tussenuit. Of zoals Dan Buettner, die de gewoontes van lang levende mensen onderzoekt, zegt over mensen uit Okinawa: "Ze gaan dood op hun 105e, na een actieve dag, in hun slaap, misschien nadat ze de avond ervoor nog seks hebben gehad."
Vraag nu eens aan iemand die al 20 jaar in een Nederlands verzorgingshuis woont, wat hij/zij daarvan vind... en stel die vraag aan jezelf. Is oud worden je doel... of wil je gezond ouder worden?

Veel groenten is vreemd, dieetproducten zijn normaal

De gemiddelde westerse mens wordt niet gezond oud. Okay, we worden steeds ouder, maar sinds 1990 is het aantal jaren die we in slechte gezondheid doorbrengen gestegen met 43%. Een belangrijke factor daarin is onze leefomgeving en onze collectieve gewoontes. De dingen die we 'normaal' vinden dus.
Wanneer je een ander resultaat wil dan het scenario wat zich nu om ons heen uitrolt... zal je dus iets anders moeten doen. En dat valt niet mee in een omgeving die je bijna dwingt om aan te passen. Een voorbeeld: onze voeding.
In ons voedingsprogramma Whole30 ga je eigenlijk een maand terug naar de basis. Je eet 90 maaltijden achter elkaar groenten, fruit, ei, vis, kip, vlees, noten, olijven, avocado's en natuurlijke vetten. Dat betekent: geen toegevoegde suikers, geen granen, peulvruchten, zuivel, geen alcohol, niet roken.
Voor ons lichaam: heel normaal, hier is het op gebouwd.
Voor onze omgeving: ontzettend moeilijk. Ten eerste: heel veel eten uit de supermarkt valt af omdat er iets inzit wat we een maand niet eten. Boodschappen doen of iets kant-en-klaars halen wordt lastig. Daarnaast raken mensen in je omgeving soms wat onrustig, ongerust of ze vinden dat je 'normaal' moet gaan doen. Een van de heftigste opmerkingen die ik ooit gehoord heb, is: "Zijn jullie bij een sekte gegaan, ofzo?". Best een heftige vraag in reactie op het feit dat je een maandje groente, fruit, noten en vis kiest als eten.
En nog raarder: stel dat je gaat slimfasten of je kiest een ander product waarbij je maaltijden vervangt door chemische food-like-substances (op eten lijkende substanties). Dan vinden diezelfde mensen dat waarschijnlijk een heel normale manier om af te vallen. Zo vreemd is ons normaal inmiddels...

Scheuren in de muur

Het fundament van onze westerse samenleving is ongezond, ons normaal is ongezond. En daarom werken veel van onze oplossingen niet of slechts tijdelijk. Een vergelijking:
Wanneer de fundering van je huis ondeugdelijk is, zie je dat meestal als eerste aan scheuren in de muur. Nu kan je die scheuren vullen met Alabastine... maar daar wordt je huis niet steviger van! Als je niet iets anders doet dan scheuren bijpleisteren, dan zakt je huis op een dag in elkaar.
De oplossingen die wij gebruiken om gezonder (of beter: minder ziek) te worden, zijn allemaal te vergelijken met Alabastine muurvuller. Op dieet = Alabastine. Cholesterolverlagers = Alabastine. Lid worden van een sportschool en dan een periode fanatiek gaan trainen = Alabastine.
Wat er moet gebeuren, is een nieuw fundament leggen. Niet aanpassen wat we al hebben, niet bijsturen op details, niet de status quo accepteren. Nee: helemaal terug naar de basis en helemaal opnieuw beginnen.

De gezondheidsrebel

Nu zie ik niet zo snel gebeuren dat de meerderheid van de mensen dat gaan doen, zo realistisch ben ik wel. Daarom spreek ik jou nu persoonlijk aan... want jij kan dit wel doen! Voor jezelf, voor jouw gezondheid! Daarvoor kiezen in onze ongezonde omgeving is een rebelse daad. Je moet een gezondheidsrebel worden. Tegen de stroom inzwemmen van deze ongezonde samenleving, vereist moed! Het vereist een zeker doorzettingsvermogen en eigenwijsheid.
Een gezondheidsrebel moet tegen een stootje kunnen.
Een gezondheidsrebel moet inventief zijn en een plan B kunnen bedenken... en een plan C... en een plan D.
Een gezondheidsrebel moet zelf kiezen en de consequenties van die keuze accepteren.
Een gezondheidsrebel moet geduld hebben: je vrienden, familie en complete vreemden zullen soms het vuur aan je schenen leggen om te conformeren naar 'normaal'. Jij zal soms willen conformeren naar normaal!
Een gezondheidsrebel heeft nog meer geduld nodig: resultaten komen geleidelijk tot langzaam. Je hebt tientallen jaren geleefd volgens de ongezonde norm, het gaat ook jaren duren om de gevolgen daarvan terug te draaien.
Maar leven als een gezondheidsrebel is het ook ontzettend waard! Je merkt het in het begin met kleine dingen. Je huid wordt beter: minder acne, uitslag, eczeem. Ook je haar en je nagels worden sterker.
Vaak voel je je ook beter: minder allergieën, minder opgeblazen gevoel, minder neerslachtigheid. Meer energie!
Ook hele dramatische, grote veranderingen gebeuren, zoals kunnen stoppen met medicatie voor reuma, hoge bloeddruk, hoog cholesterol of diabetes type II. Zoals niet alleen het bereiken van een gezond gewicht, maar het ook vast kunnen houden. Dat betekent overigens niet per se dat je aan het ongezonde (!) normale ideaalbeeld zult voldoen.

Hoe wordt je een gezondheidsrebel?

Al deze rebelse, opruiende taal, klinkt misschien... als een onmogelijke uitdaging. Gelukkig hoef je als gezondheidsrebel niet alle genoegens van onze samenleving op te geven om in een hutje in het bos te gaan wonen en met een knuppel op jacht te moeten voor een maaltijd. Gelukkig niet, zeg!
Waar je wel mee kan beginnen, zijn deze dingen:
Je bewust worden van wat er aan de hand is: in je omgeving en in jezelf. Dit blog kan daar een eerste stap in zijn.
Leren hoe je anders kan gaan denken, anders kan gaan kiezen en je anders kan gaan gedragen op een manier die goed is voor jou.
De automatische piloot van 'normaal doen' uitzetten en weer zelf keuzes gaan maken.
Je energie, je aandacht en je autonomie weer opeisen voor jezelf.

Wanneer je dat doet, dan leef je al als een gezondheidsrebel.
Als je dat interessant vindt, als het je leuk lijkt om deze ongezonde samenleving te slim af te zijn (en dus niet een statistiek wil worden als '95% heeft een gezondheidsklacht', maar een dappere poging waagt om bij die 5% te horen zonder klachten)... dan ben je al een gezondheidsrebel! Welkom bij de club... en als je nog niet klaar bent om te rebelleren: toch bedankt dat je dit blog helemaal hebt uitgelezen en daarmee misschien wel een zaadje hebt geplant voor toekomstige rebellie.
Als de HealthCreators je ergens mee kunnen helpen: Wij gedragen ons al jaren als gezondheidsrebellen... neem gerust contact met ons op!

Newsletter

Download ons gratis E-boek: Get Things Done, het HealthCreators process voor Training, Mindset & Nutrition

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.