Twee manieren om te winnen! (en één manier om te verliezen)

Youp van 't Hek schreef het ooit treffend: "Niks spel, knikkers!"
We. Willen. Winnen!
Of het nu een spelletje is of een vriendschappelijke race tijdens een bootcamp-training... het is altijd net iets leuker als je wint.
Er is slechts een ding wat een mens vaak nog liever wil: gelijk hebben... en laat dat nu de snelste manier zijn om te verliezen.
Misschien niet altijd in een sportwedstrijd, maar wel in relaties, in samenwerkingen en op andere belangrijke momenten in je leven: je hebt 2 manieren om te winnen... en 1 om te verliezen.

In zo'n beetje alle situaties in je leven gaat deze regel op: je hebt 2 manieren om te winnen... en een manier om te verliezen. Dat is goed nieuws: want de kans om te winnen is dus veel groter!
Toch voelen veel mensen zich regelmatig slachtoffer van de omstandigheden: "Het is niet eerlijk! Ik hoef maar naar een glas water te kijken en ik kom aan",  is niet de tekst van een winnaar. "Ik had die promotie moeten krijgen en niet die andere gast die hier nog maar net werkt", klinkt ook niet als iemand die aan het winnen is op het werk.
Hoe kan het dat de kans om te winnen groter is... en we toch vaak voelen dat we verliezen?

Winnen of verliezen

Er zijn dus 2 manieren om in eigenlijk alle levenssituaties te winnen. De eerste is accepteren dat de dingen nu zijn zoals ze zijn. De tweede is aanvaarden dat het nu zo is, maar vervolgens werken aan verandering, zodat het wordt zoals jij het wil hebben.
De manier om op zeker te verliezen, is het compleet tegenovergestelde: niet accepteren dat de dingen zijn zoals ze zijn en er ook niets aan doen om het te veranderen. "Het hoort zo niet, daar heb ik gelijk in, daar hou ik aan vast". Tja, wat er dan nog overblijft is een en al negativiteit: klagen, zelfmedelijden, verdriet, pijn... tot agressie en anderen de schuld geven.
Het goede nieuws is: je hebt dus een keuze... zelfs als je denkt dat dat niet zo is! Want je hebt inderdaad geen keuze in hoe de situatie is, maar je hebt altijd een keuze hoe je reageert op die situatie.
Is die keuze altijd makkelijk? Helaas niet. Maar het is wel goed te oefenen

Als je volhoudt om te kiezen voor winnen, wordt dat vanzelf automatischer en voelt het echter en authentieker. Voor je het weet, ben je een winnaar!

De eerste manier om te winnen: accepteren

Zolang alles gaat zoals jij wil, is dit de manier waarop je leeft: de zon schijnt, de vogels fluiten, je hebt wind mee... al die zaken accepteer je moeiteloos. Accepteren wordt lastiger, wanneer het tegenzit... Wanneer het leven uitdagend, lastig of 'awkward' is, is accepteren ineens geen vanzelfsprekendheid meer.
Hoe het werkt is zo: we denken dat er goeie en slechte dingen bestaan in de wereld. Dat de dingen goed of slecht zijn... maar dat is niet zo. Dingen, situaties, zijn gewoon. Wij zijn het vervolgens zelf die er een sticker 'goed' of 'slecht' op plakken. Het is onze interpretatie van de feiten, die feiten zijn er gewoon. Om die feiten te accepteren is soms dus heel makkelijk en soms moet je wat moeite doen om dat te kunnen.
Veel meer mensen kiezen optie 2 om te winnen: dingen veranderen... maar daar zijn we nog niet.
Toen ik (Brenda) in mijn burn out zat, zei mijn psycholoog een keer tegen me: "Je doet zoveel moeite om de wereld van buiten aan te passen aan het plaatje in jouw hoofd van hoe het moet zijn. Dat plaatje in je hoofd veranderen is veel makkelijker". Daar kon ik toen niets mee (en misschien kan jij wel niets met dit hele blog... maar weet dan dat het kwartje jaren later alsnog kan vallen). Hij heeft wel gelijk.
Een voorbeeld: je wil gaan picknicken... en het regent. Op het plaatje in mijn hoofd schijnt de zon bij een picknick... Wanneer ik dat plaatje niet aanpas ("De zon moet gewoon gaan schijnen!"), dan zit er niets anders op dan klagen over het weer. Wanneer ik accepteer dat het regent, komt er ruimte voor creativiteit. Misschien weet ik nog wel een goede plek voor een indoor picknick... misschien heb ik nog ergens een tentzeil liggen, misschien kan de bank in de huiskamer aan de kant. Misschien kan de picknickmand goed blijven tot morgen en gaan we nu ergens een hamburger eten. Zoals je ziet: wanneer je accepteert dat de situatie is zoals ie is, 'het regent'... heb je kansen om de situatie beter te maken zonder hem te veranderen. Het regent in alle alternatieve plannen namelijk nog steeds.
Dit is natuurlijk een luchtig voorbeeld: het weer. Maar ditzelfde principe geldt ook voor de zwaarste situaties in ons leven: wanneer jij of iemand die je lief hebt, ziek wordt of zelfs dood gaat. Zelfs dan is accepteren van de situatie zoals die nu is je enige keuze... Soms met de aanvulling dat je er wat aan wil veranderen.

De tweede manier om te winnen: veranderen

Dit is dus vaak de favoriete keuze van mensen: ik ga de situatie veranderen. Voor verandering zit bij de meeste mensen een gevoel van verzet: dit hoort zo niet, ik wil dit niet zo. Veel van ons geloven dat je dat gevoel van verzet nodig hebt om in actie te komen. Maar een ding dat ik zeker weet, is dit: je kunt veel beter iets aan de situatie doen, wanneer je eerst accepteert dat het NU is zoals het is.
Zonder verzet is dat makkelijker dan met verzet, maar verandering blijft eigenlijk altijd een moeilijkere keuze dan acceptatie: een up hill battle.
Veranderen zonder verzet kan je zien als een soort ergonomische manier om iets te veranderen. Van 'acceptabel' naar 'beter' is een leukere weg om te nemen dan van 'verziekt' naar 'okay'.
Want ga maar eens na hoe je je voelt wanneer je in verzet bent tegen een bestaande situatie: gespannen, gestresst, je schouders gaan omhoog, je balt misschien zelfs je vuisten... Of je wil de verandering nu! Gelijk! Meteen! Ik weet van mezelf dat ik dan ga lopen buffelen, vechten, duwen, trekken... en dat ik absoluut geen plezier beleef totdat de verandering een feit is. Mijn ervaring is, dat ik tijdens dat stressen, met gebalde vuisten, duwen en trekken eigenlijk altijd mensen tegen kom die niet meewerken of de boel zelfs frustreren of saboteren.
Een voorbeeld hiervan: stel je partner heeft een gewoonte die jij buitengewoon irritant vindt en waarvan je wil dat het veranderd. Deksels niet goed op potjes draaien (terwijl jij een gewoonte hebt om potjes aan de deksel op te tillen... en dus valt de mayonaise-pot dan dus om de haverklap kapot op de grond).
Dit kunnen loopgravenoorlogen worden in relaties. Die escaleren iedere keer als er een potje met iets op tafel komt, want dan begint het gesneer al.
Wanneer jij die situatie wil veranderen door de manier waarop je partner met potjes en deksels omgaat als FOUT te bestempelen (en jouw manier als goed), dan is de kans dat hij/zij meewerkt aan een oplossing... heel klein. (Zeker als ik je partner ben 🙂 ). Je geeft ze namelijk alleen de optie te verliezen en daartegen komen zij ook in verzet. Niemand wil verliezen.
Wanneer je ervan uitgaat dat er geen goed of fout is... alleen de zevende kapotte mayo-pot dit jaar, dan kan je hel makkelijker iets veranderen, zonder eerst op zoek te hoeven gaan naar de schuldige.
(Ter informatie: we hebben nu een mayonaise-pot met een flexibele deksel, die je niet half kan dichtschroeven en waaraan je 'm ook niet kan oppakken. Win-Win-Win).
Ook dit is weer een klein voorbeeld, maar wat in de grote situaties in het leven precies hetzelfde toegepast kan worden.

Goedkeurings-sandwich

De beste manier die wij kennen om deze manier van samenwerking voor een verandering voor elkaar te krijgen, is de 'goedkeurings-sandwich':

1) Zoek iets in het gedrag van die ander, waar je je goedkeuring aan kan geven. Dat kan iets heel kleins zijn, zolang je maar kan zeggen: hoe je dat doet, is goed. Heel belangrijk is dat je eerlijk bent... Oneerlijkheid zorgt ervoor dat de sandwich mislukt. Dan wordt het een manipulatie.

2) Dan vraag je een (kleine) verandering. Het is al goed, maar het zou voor mij nog beter zijn als... Dit moet iets zijn waarbij zij ook winnen.

3) Als laatste geef je ze erkenning voor iedere stap die ze zetten in die richting.

Geloof het of niet: de eerste stap in dit proces is voor jou. Natuurlijk, het maakt het voor de ander makkelijker om te horen wat jij te zeggen hebt zonder de loopgraven in te duiken... maar het maakt het voor jou ook beter te behapstukken. Door op zoek te gaan naar iets waar je goedkeuring aan geeft, accepteer je de situatie (beter). Wanneer jij zegt: er is niets goed aan deze situatie, dan heb jij een hele slechte ervaring. Jouw wereld is dan even verschrikkelijk... of op zijn minst niet leuk. Wanneer je 'ja' zegt tegen wat dan ook in die situatie, dan is jouw wereld, jouw ervaring, zo slecht nog niet... het kan alleen wel beter, maar dat is ok!

Ik gebruik de 'goedkeurings-sandwich' zowel privé als zakelijk... de uitkomst is altijd beter dan een gevecht. De situatie gaat vaak veel meer lijken op hoe ik het graag zou willen, maar vanuit samenwerking en niet door duw-en-trek-werk.

"Het is veel belangrijker om te waarderen wat je hebt, dan om te krijgen wat je wil. Want als je krijgt wat je wil en je bent er niet dankbaar voor, dan is het gewoon iets wat je hebt en ben je terug waar je begon".

De zekere manier om te verliezen: niet accepteren en ook niet veranderen

Raar genoeg: dit is de meest gekozen optie. Kijk maar om je heen. Kijk op internet. Kijk naar het nieuws. Kijk heel voorzichtig naar jezelf. Hoe vaak gebeurt het niet dat een situatie je helemaal niet zint en dat je er ook helemaal niets aan doet. Ja, klagen... maar dat telt (en helpt) al helemaal niet!
Dit kunnen situaties zijn als de premie van je ziektekostenverzekering... of de zoveelste ongevoelige tweet van Donald Trump... of je lief die altijd zijn/haar sokken laat slingeren. Je weet dat je deze verliezende keuze hebt gemaakt als je lijdt aan een situatie... wanneer je gefrustreerd bent, geïrriteerd, boos, enorm bezorgd en vooral: wanneer je gaat klagen. Dat is een prachtige herinnering dat je hebt gekozen om te verliezen. Neem de premie voor je ziektekostenverzekering: die moet je betalen. Je moet je geen zorgen maken over dat betalen, je moet niet gaan klagen over die premie (en al helemaal niet op verjaardagen, tenzij je naast de directeur zit van je ziektekostenverzekering... maar dan kan je ook beter een goedkeurings-sandwich er tegenaan gooien). Wat je moet doen is een manier zoeken om het te betalen... en dankbaar zijn dat we in een land leven waar je een huisarts, EHBO en ziekenhuizen hebt, vol mensen die je willen helpen wanneer je ziek bent.
Dat wil niet zeggen dat het makkelijk is om het op te lossen, om het geld voor de premie van het voorbeeld te vinden... maar het alternatief is een leven van onvrede en verzet. En dat is nog moeilijker! (Zeker omdat je ook dan alsnog je premie moet betalen).

Van verliezen naar winnen

De (nood)uitgang voor deze situatie is dankbaarheid en erkenning van je eigen succes. We zijn allemaal zo druk bezig om ons volgende punt te scoren, dat we vergeten stil te staan en onszelf te hi-5-en om wat we bereiken.
In onze samenleving gaat het vaak zo: Iemand die bij ons sport, liep laatst een 10 kilometer wedstrijd met als doel: onder de 56minuten. Op het laatste rechte eind kwam ze erachter dat ze zelfs onder de 50 minuten kon uitkomen. Groot succes, toch? Het werd uiteindelijk 50:14... en het eerste wat ze voelde was teleurstelling over die 14 seconden. Gelukkig is het iemand die goed om zichzelf kan lachen en snel kan schakelen, dus al snel vierde ze haar fantastisch PR... maar kijk eens naar hoe vaak je dit doet in je leven. Voordat je je fantastische succes hebt behaald, verzet je snel het paaltje van wat succes is... en verlies je terwijl je wint.
Kies ervoor om weer te winnen. Om te kijken naar wat goed is en pas dan naar wat nog beter kan.
Een wijze rabbijn zei ooit: "Het is veel belangrijker om te waarderen wat je hebt, dan om te krijgen wat je wil. Want als je krijgt wat je wil en je bent er niet dankbaar voor, dan is het gewoon iets wat je hebt en ben je terug waar je begon".

Kies winnen

Wanneer je begint met kiezen om te winnen, acceptatie, dankbaarheid, waardering voor je successen... dan kan dat ontzettend raar en misschien zelfs nep voelen. Zeker wanneer je automatische gedrag meer de verliezende keuze is. Wat blijkt uit hersenonderzoek, is dat het bewust kiezen van ander gedrag echt nieuwe paden (neurale netwerken) aanlegt in je hersenen. Als je volhoudt om te kiezen voor winnen, wordt dat vanzelf automatischer en voelt het echter en authentieker. Voor je het weet, ben je een winnaar!

 

reset blog

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.