Whole30-serie, deel 3: Eten voor gezonde darmen

Verander je gezondheid, je gewoontes en de relatie die je hebt met eten. Dat is de belofte die we doen met ons voedingsprogramma Whole30. Het programma is eigenlijk een soort wetenschappelijk experiment met jou in de hoofdrol.
Voor honderdduizenden mensen was hun Whole30 een keerpunt in hun gezondheid en hoe ze met eten omgaan. Maar… wat doe je dan precies in die 30 dagen, wat eet je en wat niet… en waarom? Daarover maakt HealthCreators deze serie blogs. Omdat voor ons de Whole30 absoluut een onderdeel is van je reset-knop voor fitter en gezonder.

Deel 3: Eten voor gezonde darmen

Wanneer je je dunne darm helemaal zou uitstrijken met een strijkijzer (niet proberen!), alle plooitjes en vouwtjes eruit... dan bereik je ongeveer de oppervlakte van een tennisveld! Dat is immens... bijna niet te bevatten: je hebt een tennisveld aan darm in je buik!
Het is ook nog een soort grensovergang tussen binnenkant en buitenkant van je lichaam, want alles wat je eet en later weer uitpoept is strikt genomen nooit binnen geweest. Zie ons lichaam als een soort holle buis... pas wanneer je voeding door je darmwand heen gaat, is het binnen.
Kortom, het heeft een enorm oppervlakte en een super belangrijke taak: alles wat niet binnen mag, buiten houden. Wanneer het met het tennisveld aan de binnenkant niet goed gaat... dan merk je daar van alles van! Bijvoorbeeld:
Je hebt zo'n typisch appel-figuur: rond tussen je ribben en je heupen (of, vooral bij mannen, zo'n grote, bolle, harde buik).
Je hebt een intolerantie voor bepaalde voeding, bijvoorbeeld kiwi, aardbei, mais, soja.
Je hebt regelmatig een opgeblazen gevoel en/of je laat meer windjes dan sociaal gezien leuk is.
Je gaat ongewoon veel of juist ongewoon weinig naar de WC voor een nummer 2. Als je gaat zijn het keiharde keutels, of is het koeienvlaaisubstantie, een 'oliespoor' of 'plakpoep'. (← ja, bij HealthCreators praten we enorm makkelijk over poep, omdat het een goed idee geeft hoe het aan de binnenkant gaat).
Je hebt chronische ontstekingsaandoening als prikkelbare darmen of ziekte van Crohn.
Je hebt last van andere 'lichaambarrieres', zoals bijvoorbeeld hooikoorts of astma.
Je hebt een probleem met je darm-bewoners, bijvoorbeeld SIBO (bacterie overgroei in de dunne darm) of een besmetting met candida of H. pylori.
Je hebt een auto-immuunziekte, bijvoorbeeld coeliakie, reuma, psoriasis, diabetes type 1, e.v.a...

Al deze dingen hebben een link met staat van je darmen. Ik zeg niet dat de Whole30 sommige van deze ernstige aandoeningen kan oplossen, maar het kan zeker een onderdeel van de oplossing en/of preventie ervan zijn. Omdat regel 3 van gezonde voeding is, dat al het eten je darmen en vooral ook de darmwand heel en gezond moet laten. En dat doen niet alle soorten eten!

Er zitten zoveel neuronen in je darmen dat ze ook wel ons 'tweede brein' worden genoemd. Je bent je niet bewust van dit brein, hoewel... weleens vlinders in je buik gehad?

De hersenen in je buik

Je darmen hebben dus 2 belangrijke taken: ze zijn een cruciaal onderdeel van je spijsvertering, namelijk de plek waar wat je eet opgenomen moet worden. En, ze zijn onderdeel van je immuunsysteem. Er komen ook allerlei stoffen langs die beter buiten kunnen blijven: allerlei bacteriën, gifstoffen, nog niet helemaal verteerd voedsel, ziekteverwekkers... Veel recent onderzoek legt ook steeds meer verbanden tussen de gezondheid van je darmen en je algehele gezondheid. Er is een link naar angststoornissen en depressies, naar lekkere trek, naar chronisch vermoeidheid syndroom en nog veel meer...
Er zitten zoveel neuronen in je darmen dat ze ook wel ons 'tweede brein' worden genoemd. Je bent je niet bewust van dit brein, hoewel... weleens vlinders in je buik gehad?

Functie 1: onze spijs verteren

In de spijsvertering draait alles om kleiner, kleiner, kleiner.... Eerst bijt of snij je met je mes een stukje af of prak je je eten. Daarna ga je kauwen, nog kleiner. In je maag gebeurt er weinig met koolhydraten en vetten, maar de proteïne krijgen alvast een dosis enzymen om ze nog verder te verkleinen. Eenmaal in je dunnen darm komen er verschillende enzymen bij de brij die uit je maag komt.
Vetten worden afgebroken tot glycerol en vetzuren.
Koolhydraten worden afgebroken tot monosacharides (suikers).
Proteïne worden afgebroken tot aminozuren en peptide.
Deze stoffen mogen door je darmwand heen je lichaam in, je bloed in... De eerste halte is je lever (waar nog een extra security check is voordat het naar de rest van je lichaam gaat via je bloed). De rest... zwaai je uit op de WC als je het doorspoelt.
Je snapt: dit is een kwetsbaar en belangrijk stukje van je lichaam. Verteer je niet goed, dan kom je met te weinig brand- en bouwstoffen te zitten voor je lichaam. Er moet dus iets naar binnen kunnen... maar er moet nog veel meer buiten blijven.

Balans in je darmflora helpt daarom met het beschermen van de grens tussen in je lichaam en buiten je lichaam. Want niet alle bacteriën in je darm zijn vriendelijk, er wonen ook een aantal onruststokers... maar zolang die in de minderheid zijn, gaat het goed.

Functie 2: onze grens bewaken

Je darmwand moet dus eten binnen laten en tegelijkertijd al het andere richting uitgang sturen. Het is letterlijk hetzelfde als de douane aan de grens: iedereen met een geldig paspoort (al dan niet met visum) mag erin. Dat is dus dat goed verteerd eten.
Mensen met weinig goeds in de zin (criminelen, terroristen, piraten) moeten vooral buiten blijven. In je darmen gaat het dan bijvoorbeeld om schadelijke bacteriën, virussen, maar half verteerd eten, toxines, enz. Je darmwand neemt die controle net zo serieus als de marechaussee op Schiphol: ze controleren ieder paspoort. Maar net als de marechaussee heeft je darmwand ook nog hulpjes aan de buitengrens, beveiligingspersoneel. Dat zijn de mensen die zeggen: schoenen uit, riem af, laptop uit de tas, vloeistoffen in een zakje, door de body scanner.... In je darm is dat je goede darmflora: miljarden, biljarden bacteriën... waarvan de eerste generatie zijn intrek nam in je nog steriele darmen tijdens en vlak na je geboorte. Je kreeg ze van je moeder mee, het zijn oude familie-vrienden. Balans in je darmflora helpt daarom met het beschermen van de grens tussen in je lichaam en buiten je lichaam. Want niet alle bacteriën in je darm zijn vriendelijk, er wonen ook een aantal onruststokers... maar zolang die in de minderheid zijn, gaat het goed.

Wat je eet heeft een enorme invloed op of en hoe erg jouw darm geschaafd, lek, is. Een situatie die heel veel gezondheidsrisico's met zich meebrengt... veel meer dan een alleen buikpijn.

Zo lek als een mandje

Wat als de marechaussee op Schiphol een aantal posten open en onbemand laat? Dan is de beveiliging van onze grens, en daarmee ons hele land en zelfs de Europese buitengrens, zo lek als een mandje. Ook wat dat betreft werken onze darmen hetzelfde.
Stoffen die buiten horen te blijven hebben verschillende strategieën om toch binnen te komen. Bijvoorbeeld door de verbinding tussen twee darmwandcellen kapot te maken (ze zijn met een soort kitrandje (tight junctions) waterdicht verbonden, totdat iemand het kitrandje los peutert). Of ze reizen met valse papieren, doen net of ze een andere stof zijn.
Wanneer op een gegeven moment meerdere poortjes onbemand en onbeveiligd zijn, dan stroomt het vol met bad guys. De beveiliging is lek... en ook dat kan met je darmen gebeuren. Dit heet hyperpermeablele darm, ook wel leaky gut of lekke darm genoemd. Je kunt het ook vergelijken met een schaafwond op je huid... aan de binnenkant.
Wat je eet heeft een enorme invloed op of en hoe erg jouw darm geschaafd, lek, is. Een situatie die heel veel gezondheidsrisico's met zich meebrengt... veel meer dan een alleen buikpijn.

Ze horen bij elkaar

Voor alles wat binnen komt wat buiten had moeten blijven, moet je immuunsysteem in actie komen om de slechteriken onschadelijk te maken. Daarover volgende week heel veel meer. Wat nu belangrijk is om te weten: je immuunsysteem vreet energie en kan zelfs energie van je hersenen inpikken als dat nodig is (daarom ben je zo wazig als je griep hebt).
Natuurlijk is dit gelinkt aan typische buikklachten als prikkelbare darm en de ziekte van Crohn, maar ook aan allerlei andere aandoeningen als astma, allergieën, hart- en vaatziektes, reuma, diabetes type 1 en andere auto-immuunziektes.

De rommel die de slechteriken maken, moet ergens blijven. Je lever en het vet in je buikholte worden gebruikt als opslag daarvoor. Daar komt de appelvorm van sommige mensen vandaan en de harde bolle buik.

Alle slechteriken verzamelen

Als laatste goede reden om je darmwand heel te laten: de rommel die de slechteriken maken, moet ergens blijven. Je lever en het vet in je buikholte worden gebruikt als opslag daarvoor. Daar komt de appelvorm van sommige mensen vandaan en de harde bolle buik.
Dat vet in die cellen is geen schone energie opgeslagen om later weer te gebruiken: het zit vol troep en afvalstoffen. Dat overschot aan vetcellen vol stoffen waar we niets mee kunnen, rommel, leidt niet alleen tot vervetting, maar kan gaan ontsteken... en dat veroorzaakt weer een boel welvaartsziektes.
Dit is ook een goede reden om niet als een malloot af te gaan vallen door extreem te lijnen: je gaat dan wel vet verbranden en valt lekker snel af.... maar al die troep komt ook opnieuw in je lichaam en daar kan je lever (en je nieren) best een klus aan hebben omdat die belast is met het uitscheiden van al die afvalstoffen. Daarom kunnen (populaire) detox-dieten soms inderdaad best wat vet verbranden, maar je lever een enorme klap opleveren, omdat die niet ondersteunt wordt in het verwerken van alle troep die vrij komt.

Zodra jij stopt met je darmwand te beschadigen, dan wordt de boel gerepareerd en komt het vaak grotendeels weer in orde.

Wat zijn de consequenties van deze regel?

Op basis van deze regel verdwijnen opnieuw suikers (darmflora), alcohol (lekke darm, plus: je gaat er ongezonde dingen van eten), granen , peulvruchten  en zuivel (alle 3: darmflora en lekke darm) 30 dagen van je bord. Want ook hier geldt, net als vorige week bij de hormonen, je lichaam heeft een enorme veerkracht. Zodra jij stopt met je darmwand te beschadigen, dan wordt de boel gerepareerd en komt het vaak grotendeels weer in orde.
Volgende week  het laatste deel in deze serie, met daarin hoe wat je eet je immuunsysteem aan kan zetten.

Newsletter

Download ons gratis E-boek: Get Things Done, het HealthCreators process voor Training, Mindset & Nutrition

Whole30 bazen

Dallas & Melissa Hartwig zijn de twee mensen die de Whole30 ontwikkeld hebben in 2009. Sindsdien hebben ze honderdduizenden mensen geholpen om het programma te volgen. Alleen hun website trekt al een miljoen bezoekers per maand.
Melissa is een gecertificeerd sportdiëtist met als specialiteit: gedragsverandering.
Ze was de drijvende kracht achter de 2 New York Times bestsellers "It starts with food" en "The Whole30", die ze samen met Dallas uitbracht. In 2016 komen er 2 solo boeken: Food Freedom Forever en een Whole30 kookboek.

Copyright: Whole30.com

Dallas is van origine fysiotherapeut, orthomoleculair therapeut, sportdiëtist met als hobby wetenschappelijk onderzoek lezen. Zijn specialiteit is het behandelen van hormonale-, spijsverterings- en stofwisselingsproblemen, die veroorzaakt worden door levensstijl. Inmiddels heeft hij een programma ontwikkelt om uit de greep te komen van sociale media: 'More social, less media'.

Copyright: Whole9life

HealthCreators coach Brenda heeft inmiddels meer dan honderd mensen door hun Whole30 geloodst. Ze is de eerste WHole30 Certified COach van Nederland en van Europa.Whole30 Melissakopie

Meer blogs over de Whole30

HealthCreators heeft veel blogs over de Whole30, dit zijn er een aantal:

"Iedereen kan een Whole30 volhouden, het gaat erom wat je onderweg leert"

Melissa Hartwig in London

Een verslag van een ontmoeting met Melissa Hartwig en een workshop in Londen.

Whole30: Het begint met wat je eet
Whole30 gesigneerd

Ortho-molecu-wat? De kennis achter ons voedingsadvies!
Ortho

Hoe een 'gezondere keuze' je doel saboteert
wolf

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.