Druk-druk-druk is verslavend

Druk zijn heeft iets verslavends. Voor je het weet ben je de hele tijd druk. Niet alleen work-a-holic-achtig met je werk bezig... maar ook druk in je vrije tijd, druk op social media, druk in je hoofd, druk met je telefoon. Emotioneel druk.
Het is niet zo dat je baan of bedrijf het van je eist dat je er Al-Tijd mee bezig bent... echt niet. Andere mensen dwingen je ook niet om zo druk met ze bezig te zijn. Het is jouw keuze... of misschien beter gezegd: jouw verslaving.
In de vorige 3 delen over druk-druk-druk ging het vooral over externe factoren die maken dat je het druk hebt of dat je je druk voelt... in deel 4 kijken naar onszelf.
We weten heus wel: verslaving is een woord wat je niet zomaar moet gebruiken. Maar we kunnen wel degelijk verslaafd worden aan gedrag. Ga maar eens in Las Vegas bij de fruitautomaten kijken. Onze huidige vormen van druk zijn, lijken daar verdomd veel op!
De belangrijkste overeenkomst: het is escalerend gedrag. Het wordt steeds erger.

Heb jij weleens het idee dat je meer moet doen... en nog meer... en nog meer. Andere mensen krijgen meer voor elkaar dan jij, dus dan moet jij ook meer doen. Je voelt je gedwongen om dus ook harder, beter, meer te doen. Het wordt een beetje een draaikolk van dingen die nog moeten... en hoe hard je ook je best doet... controle over die draaikolk krijg je niet.

Die gevoelens van falen, van frustratie, van leegte gaan we te lijf... met het enige waarvan we weten dat het helpt: druk zijn! Druk zijn wordt een manier om ons af te leiden... van onszelf. Prettige wedstrijd!

Wanneer je in die situatie zit, van meer-meer-meer, druk-druk-druk, dan ga je steeds minder tijd besteden aan de dingen die belangrijk voor je zijn. De mensen waar je het liefste bij bent, heb je steeds minder tijd voor. Juist je interne waarden, die jouw leven inhoud geven, raken steeds meer in de verDRUKking.
Volgens de Britse psycholoog Tony Crabbe, die het fantastische boek 'Busy' schreef, zorgt dat ervoor dat je je gefrustreerd gaat voelen, dat je het idee hebt dat je faalt, maar het kan je ook een heel leeg gevoel geven. Allemaal rot-gevoelens, oncomfortabel. En juist die rot-gevoelens voel je op de momenten dat je even rust hebt, omdat je er dan de tijd voor hebt. Daar hebben we geen zin in... dus die gevoelens van falen, van frustratie, van leegte gaan we te lijf... met het enige waarvan we weten dat het helpt: druk zijn! Druk zijn wordt een manier om ons af te leiden... van onszelf. Prettige wedstrijd!

Wanneer je niet durft om het rustiger aan te doen, om je telefoon uit te zetten, om tegen je werkgever te zeggen dat je niet overwerkt... Dat je bang bent dat je dan achter de feiten aan komt te lopen, dat je zult falen, dat jij mislukt... dan klinkt dat behoorlijk als een verslaving.

Actie-mensen

Wie doet er nog aan introspectie? Wie heeft er tijd voor zelfreflectie? Dat voelt nogal 'zweverig', niet? We zijn liever actie-mensen! En ondertussen vullen de spreekkamers van (bedrijfs)psychologen en coaches zich met mensen die verdrinken in al die actie. We racen door het leven, snel-sneller-snelst... alsof veel dingen gedaan krijgen  een kwestie van overleven is.
De titel van dit blog is "Druk-druk-druk is verslavend" en dat klinkt nogal zwaar... maar we zijn allemaal in meer of minder mate verslavingsgevoelig. Bijna iedereen raakt tijdens zijn leven verslaafd aan iets... niet altijd aan drugs, eten, medicijnen, alcohol, gokken, seks, videospelletjes... Dat zijn de voorbeelden die we kennen uit de klinieken. Veel van ons raken verslaafd aan bepaald gedrag, bepaalde denkpatronen. Patronen die gevoed worden door emoties: prettige of onprettige.
Wanneer je niet durft om het rustiger aan te doen, om je telefoon uit te zetten, om tegen je werkgever te zeggen dat je niet overwerkt... Dat je bang bent dat je dan achter de feiten aan komt te lopen, dat je zult falen, dat jij mislukt... dan klinkt dat behoorlijk als een verslaving. Op dat moment is druk zijn een verslaving.

"Crazy busy" noemt een van onze grootste inspiratiebronnen, professor Brene Brown, dit: "Het moment dat je zo verschrikkelijk druk bent dat je helemaal niets meer voelt".

Voetbalstadions

Veel mensen hebben dus het gevoel druk bezig te moeten zijn uit angst om achterop te komen. En: druk bezig zijn heeft een verdovend effect op de rot-gevoelens die opkomen zodra je niet druk bezig bent.
Dit zijn precies dezelfde onderliggende elementen als verslaving aan alcohol of drugs. De meeste mensen die daarmee beginnen willen bij een groep horen (niet achterop raken) en verdringen er vervelende gevoelens mee.
"Crazy busy" noemt een van onze grootste inspiratiebronnen, professor Brene Brown, dit: "Het moment dat je zo verschrikkelijk druk bent dat je helemaal niets meer voelt". Brene Brown zegt dat als er Alcoholics Anomynous-achtige bijeenkomsten georganiseerd zouden worden voor mensen die problemen hebben met druk zijn, dat er dan voetbalstadions afgehuurd moeten worden. Zoveel mensen worstelen ermee. Maar de eerste bijeenkomst moet nog gehouden worden...
Er zijn natuurlijk wel al workshops, bijeenkomsten en therapieën voor work-a-holics. Daarin zien ze vaak dat work-a-holics adrenalinejunkies zijn: de kick die het geeft keihard bezig te zijn: als een baas! Je wordt helemaal enthousiast van een klus waar je echt even lekker je tanden in kan zetten. Dat jij die grote klant binnenhaalt. Dat geeft je adrenaline, een buzz... iets voor elkaar krijgen, een compliment van de baas, applaus in de vergadering bij mooie kijkcijfers (een voorbeeld uit mijn oude leven als televisieverslaggever). Het begint namelijk als best leuke situaties... waarom zou je er anders mee beginnen?
Er zijn mensen die vervolgens vluchten in de drukte hun werk, soms om te vluchten uit de drukte van thuis. Zonder naar te willen doen: dat zijn vaak mensen met een gezin... Ik zag ooit een stripje op Facebook, met twee plaatjes waarop iemand op zijn werk komt na een lang weekend. Een depressief dat hij weer aan de slag moet , die heeft thuis geen kleine kinderen. De andere helemaal vrolijk, die heeft wel kleine kinderen. Het was een grappig plaatje... maar ik ken ook mensen voor wie dat pijnlijk herkenbaar is.
De stap van work-a-holic naar druk-a-holci is heel klein: Als je eenmaal van adrenalinekick naar adrenalinekick springt door drukte in je werk... dan beperkt zich dat op een gegeven moment niet meer tot je baan. Je zoekt die adrenaline, dan ook naast je werk: in drukte.

Grezenloos

Een van de redenen dat dit nu, in deze tijd, de kop op steekt, heeft te maken met het feit dat er in onze cultuur steeds minder grenzen zijn. Daar zijn een heleboel redenen voor: technologie en altijd bereikbaar zijn. Flexwerken en minder zekerheid van inkomen. Financiële onzekerheid. Wij, met zijn allen, krijgen daarom het idee dat we meer moeten doen... en meer... en meer... en meer!
IEDEREEN is druk. De mantra van onze maatschappij is: doe meer je best! Try harder! Alsof we in ons eentje verantwoordelijk zijn voor de oplossing van problemen waar we vaak niets aan kunnen doen, waar we geen controle over hebben, hoe hard we ook ons best doen.
Eigenlijk schurkt de gedachte dat als jij maar drukker bezig bent en meer doet, dat jij de boel vlot kan trekken... die gedachte schurkt tegen arrogantie aan. Het legt veel te veel druk op jou en tegelijkertijd geeft het je een gevoel van onmisbaarheid. Het arrogante  idee dat we geen grenzen zouden moeten hebben, dat altijd overal zouden moeten zijn, in de juiste kleding, met het juiste lichaam, het juiste gezin op het juiste feestje, bij de juiste zonsondergang en de perfecte foto hebben om al dit succes te laten zien... maakt dat het tegenovergestelde voelt als falen. Dat als je gewoon een pyjamadag hebt met een boek... dat je dan het gevoel hebt dat er iets mis met je is (al poets je dat natuurlijk zo weg met een snazzy foto van jezelf in satijnen PJ's op Facebook met #lazysundayafternoon).
De optelsom hiervan is dat we steeds meer gaan doen, dat we steeds vaker bevestiging en beloning van buitenaf zoeken en daar vervolgens naar gaan hunkeren. Die likes op Facebook heb je op een gegeven moment nodig om je goed genoeg te voelen. Dat complimentje van je baas dat hij ten minste op jou kan rekenen, ook. Brene Brown noemt dat 'Hustling for worthiness'... dat is gedeeltelijk straattaal, maar komt neer op: hosselen (onderhandelen) voor je waardigheid. Terwijl die waardigheid vanuit jezelf hoort te komen. Wanneer je ervoor gaat hosselen dan heb je het daar ontzettend druk mee!

Kijk nu eens in dat licht naar de Pokemon-rage die over ons land trok afgelopen zomer... misschien waren die mensen eigenlijk op jacht naar hun waardigheid en controle... in de vorm van Pichachu.

Brein op volle toeren

Ik ken deze situatie van dichtbij. Ik heb jaren zo geleefd: ontzettend druk om succesvol te zijn/lijken en door iedereen aardig gevonden te worden (onbegonnen werk). Het eindigde met een heleboel slapeloze nachten, een burn out... en daarna ook nog een heleboel slapeloze nachten. Dat ik midden in de nacht wakker word, nee: AAN schiet. Adrenaline en cortisol gierend door mijn lichaam en mijn brein op volle toeren: meteen druk met wat er allemaal gedaan moet worden. Daar word je niet blij van, of gelukkig, kan ik je vertellen.
Bij heel veel mensen is alle drukte in je leven een verdedigingsmechanisme tegen een onderliggend gevoel: angst, gevoelens van niet goed genoeg zijn. Dat maakt het tot een vicieuze cirkel. Want eenmaal in dat cirkeltje wordt de kans groot dat je aan andere dingen verslaafd raakt: merkkleding, eten, kruiswoordpuzzels, sociale media, gedichten schrijven, sporten... Bij mij waren het computerspelletjes. Het gaat erom dat je het gevoel hebt weer ergens controle over te hebben. Nadat ik in die burn out was beland en weer een beetje begon op te krabbelen, kon ik dagen lang spelletjes op de computer spelen. Dat gaf me iets waar ik wel controle over had. Kijk nu eens in dat licht naar de Pokemon-rage die over ons land trok afgelopen zomer... misschien waren die mensen eigenlijk op jacht naar hun waardigheid en controle... in de vorm van Pichachu.

Niemand gaat in de laatste dagen van zijn leven terug denken aan die inbox die helemaal op orde was met 0 ongelezen emails. Je email ordenen (en hier ben ik super schuldig aan!) geeft ons het gevoel vooruit te komen, controle te hebben... terwijl het bijna geen impact heeft op ons leven en werk.

Progressie?

Kortom: je kunt druk zijn met van alles, met veel meer dan alleen werk.
Het idee dat we alles (zouden) moeten kunnen.
Het idee dat we controle willen hebben (over resultaten).
Zelfs in onze dagelijkse drukte zijn deze elementen aanwezig. Er zitten belangrijke overeenkomsten tussen alle dingen waar we onszelf druk mee houden: ze geven ons het gevoel vooruit te komen, progressie te boeken. Zelfs als dat helemaal niet zo is. Een heleboel technologie en bedrijfsstructuren geven ons het gevoel van progressie, zonder echt progressie te bieden. "Ho ho, Brenda", hoor ik je zeggen... "ik heb het daar toevallig heel druk mee". Ja... en de vraag is: is dat terecht?
Gedragseconoom Dan Ariely heeft helemaal uitgevogeld hoe dat precies werkt, met als voorbeeld de werkplek:
Voor het gemak gaan we ervan uit dat we 2 verschillende soorten zaken hebben:
1. Grote, complexe, belangrijke zaken, waar je met focus en concentratie aan moet werken en die veel tijd in beslag nemen. Soms jaren. Waarbij je soms achteruit lijkt te gaan omdat het werk wat je de afgelopen uren hebt gedaan niet de gewenste uitkomst heeft. Dat kan bijvoorbeeld in wetenschappelijk onderzoek zijn, maar ook een klant die uiteindelijk ervoor kiest met een ander bedrijf in zee te gaan.
2. Zaken die veel minder tijd in beslag nemen en dan af zijn. Bijvoorbeeld: een email beantwoorden of een vergadering bijwonen. Als je aan het einde van de dag dan kan zeggen: "Ik heb 3 vergaderingen gehad", dan is dat afgerond en klinkt belangrijk. Het geeft je een gevoel van progressie. Maar die drie vergaderingen snoepten wel tijd af van dat grote, complexe, belangrijke project waar je ook mee bezig bent, maar waar je na een werkdag soms van moet zeggen: "Ik ben niets opgeschoten". (Wat niet waar is, want uitvogelen wat niet werkt, is ook belangrijk werk).
Het gaat erom dat je bij taken als je email beantwoorden en vergaderingen bijwonen, iets van je lijstje kan afstrepen: Dat geeft een goed gevoel. Een shotje dopamine... en het idee van progressie.
Ariely noemt dit 'gestructureerd uitstelgedrag': je stelt de dingen uit die je zou moeten doen, om de dingen te kunnen doen die je een instant gevoel van progressie geven. En vooral technologie geeft ons plenty mogelijkheden om taakjes af te krijgen. Maar zoals Ariely terecht zegt: Niemand gaat in de laatste dagen van zijn leven terug denken aan die inbox die helemaal op orde was met 0 ongelezen emails. Je email ordenen (en hier ben ik super schuldig aan!) geeft ons het gevoel vooruit te komen, controle te hebben... terwijl het bijna geen impact heeft op ons leven en werk.
Volgens psycholoog Tony Crabbe is het super verleidelijk te kiezen voor het afkrijgen van veel makkelijke taakjes dan stug doorwerken aan een moeilijke taak die dagen, weken, maanden duurt. Terwijl je aan dat 'lange project' werkt is het heel moeilijk om de verleiding te weerstaan van een email die binnenkomt, die je binnen 5 minuten hebt beantwoord en waarvan je het idee krijgt progressie geboekt te hebben. Terwijl je focus en flow van je lange project weg is.
Kiezen voor het lange project is moeilijk. Daar geeft hij een mooi voorbeeld van: "Het is veel moeilijker om naast je kind te zitten en hem te helpen met het huiswerk. Helemaal gefocust op je kind. Ook als hij het na 4x uitleggen nog niet begrijpt. Dat is veel moeilijker dan bezig zijn met 7 andere dingen en de goede antwoorden te roepen vanuit de keuken." Maar wat is meer waardevol?

Druk is als een crashdieet

Dat principe dat we liever kleine taakjes doen om het idee te hebben vooruit te komen, dan te kiezen om met toewijding te werken aan een project wat echt bijdraagt aan wie we zijn en wat we willen uitdragen... dat herkennen wij in de manier waarin drukke mensen iets aan hun gezondheid willen doen. Veel liever duiken ze een crashdieet in van 500 kcal per dag, zodat ze snel wat afvallen en kunnen roepen: "Kijk eens hoe gezond ik bezig ben". Terwijl ze hun stofwisseling, hun hormonale systemen, hun darmgezondheid, hun immuunfunctie, hun spiermassa en nog veel meer om zeep helpen. Die moeilijke onderwerpen als hun relatie met voeding, het waarom achter hun eetkeuzes, de gewoonte om bijvoorbeeld emoties of verveling te verdrukken met junkfood, maar ook een slepend vitamine of mineralen tekort, links laten liggen. Allemaal factoren die ECHT bijdragen aan gezondheid, meestal nog meer dan alleen gewichtsverlies.
Een crashdieet is kiezen druk te zijn met kleine maar relatief onbelangrijke zaken.
Je levensstijl veranderen is het project wat jaren kan duren, maar uiteindelijk waardevoller zal blijken.
Drukke mensen zijn de types die op een bepaald niveau wel een programma als de Whole30 willen doen, maar bang zijn voor het verlies aan gemak, het werk wat erbij komt kijken en bang zijn geen korte termijn resultaten te kunnen boeken.

Is dit alles?

Het moderne leven is gebouwd om van impuls naar impuls te springen. Het is automatisch. Vraag je maar eens af of je er nu voor koos om je Facebook te checken of dat je muis automatisch het programma openden (om erachter te komen dat je het echt 2 minuten geleden had dicht geklikt)? Alles is erop gericht om druk te zijn... waardoor we minder tijd hebben voor de dingen die we echt belangrijk vinden... wat ons een 'is dit alles'-gevoel geeft... waardoor we meer gaan doen en nog drukker worden... waardoor er nog minder tijd is voor echt belangrijke zaken.... wat leidt tot een enorm "IS DIT ALLES"-gevoel... een vicieuze cirkel. Ook hier: hetzelfde gaat op voor een jojo-dieet.
'Druk zijn' en onze voeding hebben nog een belangrijke overeenkomst: je kan er nooit helemaal mee stoppen. Waar een alcoholist kan kiezen nooit meer te drinken, geen druppel... kan je niet kiezen om niet te eten of nooit meer een email te beantwoorden.
Gedragseconoom Dan Ariely denkt dat de oplossing misschien te vinden is in technologie, in een tool. Want als jij over 2 weken een lege dag in je agenda hebt, denk je automatisch: "Dan heb ik niets te doen"... terwijl je genoeg te doen hebt, bijvoorbeeld werken aan dat complexe lange termijn doel van je. Maar we zijn dan snel geneigd om bijvoorbeeld een vergaderingsvoorstel te accepteren 'omdat we niets te doen hebben'. Hij denkt dat een functie in je agenda, waarin je tijd inplant voor je complexe, lange termijn doel en dat je agenda dan ook letterlijk vraagt als je iets wil inplannen, waar je die tijd vandaan gaat halen... dat dat de oplossing is.
In de Whole30 hebben we ook een tool: de gezondheidsbankrekening. Waarbij we de balans van je keuzes net zo managen als op een bankrekening... waarbij je natuurlijk uit de rode cijfers blijft!
Het zijn onze tools, die ons gedrag bepalen. En in deze wereld hebben we ontzettend veel tools die ons ongemerkt bezig houden met onbelangrijke zaken. Wat daar tegen te doen, gaan we op in in het laatste deel van deze serie. Dit blog is natuurlijk al vrij lang... je hebt vast een heleboel ongelezen email te beantwoorden ;-).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.