Hoe je beter wordt, voor je ziek bent. Deel 3: disbalans in voedingsstoffen

Onze moderne levensstijl is hectisch, vol informatie en een heleboel gewoontes die wij compleet normaal vinden, maar die voor ons lichaam niet optimaal zijn. We hebben het druk, zitten te veel, hebben te veel stress, slapen vaak te weinig, eten de goede dingen te weinig en de belastende dingen te veel, we zijn moe, we bewegen te weinig voor lange periode en gaan dan ineens als gekken trainen...
De optelsom hiervan is dat we massaal ziek worden: dat begint vaak met kleinere gezondheidsklachten (zoals overgewicht, slecht kunnen slapen en ieder griepje krijgen wat er heerst). Die kleine dingen bij elkaar leiden regelmatig tot chronische aandoeningen: van diabetes type II tot auto-immuunziekte tot hart- en vaatziekte.

In deze een serie van blogs legt HealthCreator Brenda uit hoe wij helpen te zorgen dat mensen beter worden voordat ze ziek zijn... (en regelmatig verbetering kunnen krijgen in ziektes die al ontstaan zijn). Niet door symptomen te bestrijden, maar door een hele andere, op maat gemaakte, levensstijl te ontwikkelen... met jou.

Vorige week hebben we het grootste darmprobleem besproken: een leaky gut. In dit derde deel gaan we aan de slag met een andere oorzaak, die alles te maken heeft met evenwicht: een disbalans in voedingsstoffen.

Heel veel processen in ons lichaam draaien om balans: energie, lichaamsgewicht, bloedsuiker, zuur-base, mineralen, hormonen, vetzuren... en ga maar door. Wat je eet moet je niet alleen energie leveren om al die processen te laten draaien... maar je voeding moet ook de bouwstoffen leveren voor al die processen. Ondanks dat houden 'moderne mensen' zich voornamelijk bezig met calorieën om tevreden (of juist niet) op een weegschaal te kunnen staan. Voeding is echter veel belangrijker dan dat... en gevolgen van teveel of te weinig zijn vaak veel ernstiger dan een strak zittende spijkerbroek. Daarom is het belangrijk om je op meer te richten dan alleen de weegschaal. Afvallen is een leuk doel waarbij we graag helpen... maar de meeste (crash)diëten maken meer kapot dan je lief is.

Vrolijk van de zon

Het bekendste voorbeeld van disbalans in je voeding is natuurlijk wanneer je ergens een tekort van oploopt omdat je er niet genoeg van eet. Meestal zijn dat belangrijke vitamine of mineralen: bijvoorbeeld B12 tekort bij vegetariërs of veganisten, omdat het alleen voorkomt in dierlijke voeding. De vet oplosbare vitamine, daarvan hebben we ook vaak te weinig. Bijvoorbeeld vitamine D3, wat we aanmaken wanneer de zon op blote, niet ingesmeerde huid valt… wanneer gebeurt dat? Niet in een Hollandse winter! Een plotselinge stijging van de vitamine D-spiegel kan dan ook de reden zijn waarom mensen zich op vakantie lekkerder gaan voelen!
Zuivel drinken/eten kan een reden zijn waarom de minarelenbalans in je bloed dreigt te veranderen. Geloof het of niet: je lichaam moet calcium UIT je botten halen om de balans in je bloed goed te houden. De calcium-fosfor-magnesium spiegel in je bloed moet namelijk koste wat het kost in balans blijven. Melk bevat calcium, maar het bevat nog veel meer fosfor. Daar moet er calcium en magnesium bij geplust worden… en dat haal je uit je botten. Daarom breekt de generatie “Joris Driepinter” misschien juist eerder een heup dan de generaties ervoor die minder melk drinken. Het wrange is natuurlijk dat ze al die melk drinken om hun botten sterk te houden.
Het mooie van dit soort tekorten, is dat het vaak met eten op te lossen is. Bijvoorbeeld met het doen van een Whole30 met een goede herintroductie. Sommige tekorten zijn zo aangevuld, bij andere kan dat maanden duren en voor sommige tekorten kan je het beste een supplement nemen, omdat het anders geen doen is. Over een daarvan gaat dit blog: omega3 vetzuren.

Goede vetten, slechte vetten

Wanneer het over vet gaat, zijn er veel misverstanden en zelfs misinformatie. Veel daarvan is kennis die we al jaren bezitten, die onze ouders en misschien zelfs grootouders al hebben meegekregen… en het blijkt niet te kloppen! Veel van deze ‘algemene maar foutieve’ kennis is terug te voeren op 1 wetenschapper: Ancel Keys. Sinds de jaren ’30 van de vorige eeuw actief, in de jaren ’50 was hij degene die de link legde tussen vet eten en hart- en vaatziekten. Zijn vrouw Margaret begon met cholesterolmetingen.
Toen er in eind jaren ‘50, begin jaren ’60 een enorme toename was in hart- en vaatziekten in Amerika, publiceerde hij zijn “seven countries study”, waarin wetenschappelijk waterdicht werd bewezen dat in landen waarin weinig vet werd gegeten, er weinig hart- en vaatziekten waren en andersom. Een onderzoekscommissie in de Amerikaanse senaat nam het onderzoek over, ondanks protesten van andere wetenschappers die zeiden dat zij andere voorlopige uitkomsten hadden. Vetarm of vetvrij werd de officiële aanbeveling in de voedingsrichtlijnen van de Amerikaanse overheid. Niet veel later nam ook Europa en andere delen van de wereld dit over.
Dit was ook het begin van de light industrie, de reden waarom wij in Nederland allemaal magere yoghurt en halfvolle melk zijn gaan drinken. De reden waarom ‘minder vet’ op een voedingsmiddel voor het gros van de mensen die op hun gezondheid letten als een aanbeveling wordt gezien. Maar wat blijkt: als je vet uit eten haalt, dan moet er iets anders voor in de plaats. Dat werd vaak suiker. Dat is een van de redenen waarom er suiker zit in zo veel producten. Light pindakaas bijvoorbeeld is vaak 1/3 minder vet, maar bevat tot 40% (of meer) meer suiker! Keys zag daar geen probleem mee: hij vond en riep al jaren dat suiker slechts energie was, vet was de vijand.
Het opvallende is: de vetarm/vetvrij methode werkt niet. Dat hoef je niet eens te onderzoeken, dat zie je gewoon terug in de statistieken. Er gaan tegenwoordig meer mensen dood aan hart- en vaatziekten dan eind jaren ‘50/begin jaren ’60… ondanks al dat light. En dat is eigenlijk geen verrassing… zelfs wetenschappelijk gezien niet. Ancel Keys blijkt namelijk voor zijn ‘seven countries study’ een wetenschappelijke methode gebruik te hebben die ze ook wel ‘cherry picking’ noemen: Hij heeft namelijk 22 landen onderzocht en alleen de gegevens gebruikt die bij zijn hypothese paste. Alle uitkomsten waarbij er in landen veel of matig vet werd gegeten en er toch geen probleem was met hart- en vaatziekten, heeft hij gewoon niet meegenomen.
In de jaren ’70 kwam er al protest uit Engeland, van professor John Yudkin, die de link legde tussen alle suiker in ons voedsel en de almaar toenemende gezondheidsproblemen. Professor Robert Lustig van de Universiteit van California bewees dat in 2009 nogmaals in zijn boek: “Sugar, the bitter truth”. Lustig legt dit ook uit de BBC documentaire “The men that made us fat” (vanaf 30:00 minuten).
Je kunt je voorstellen dat in de tientallen jaren dat we leefden volgens de richtlijnen gebaseerd op de theorieën van Keys er een enorm bloeidende suikerindustrie was ontstaan. Die industrie heeft ook een hele krachtige lobby. Dat kan een van de redenen zijn dat het veranderen van de voedingsrichtlijnen over de hele wereld heel langzaam gaat. Toch zijn er doorbraakjes: in 2014 is de officiële Amerikaanse richtlijn voor vet veranderd van “low fat” naar “moderate fat”. Ook de aanbeveling om slechts 1 ei in de week te eten is uit de richtlijn gehaald, omdat daar geen bewijs voor bleek te zijn!

Cholesterol

Ook cholesterolwaarden liggen onder vuur. Wat is gezond en wat niet? Feit is dat je cholesterol de hele dag fluctueert, van sporten gaat het bijvoorbeeld tijdelijk omhoog, omdat cholesterol aangemaakt wordt door je lichaam om stoffen te transporteren naar de plekken waar spierschade gerepareerd moet worden. Ook veel en vaak suiker eten blijkt een grotere invloed te hebben op je cholesterolwaarden, dan de hoeveelheid cholesterol in je eten. Bij een hoge bloedsuiker voor een te lange tijd, kan je lever namelijk de glucose omzetten in triglyceride en cholesterol om daarmee de bloedsuikerwaarde te normaliseren. Wat ook nog een leuk weetje is, is dat de waarde voor gezond totaal cholesterol de laatste jaren naar beneden is bijgesteld. Vroeger was 7 gezond, nu is dat 5. Niet omdat we hebben uitgezocht dat een cholesterol van 5 beter is, maar omdat medicijnfabrikanten steeds betere statines (cholesterolmedicatie) op de markt brengen. Vroeger konden de medicijnen je tot 7 brengen en was dat normaal, nu lukt 5 en is dat normaal. Met de komst van ‘betere’ medicijnen, werd dus ineens iedereen met een cholesterol van tussen de 5 en 7 tot ‘risicogroep’ betiteld… en moest ook zij aan de medicijnen! Eerlijk is eerlijk: het is een excellent businessplan van de medicijnfabrikanten!
Nog een weetje: In mei 2015 is er een onderzoek gepubliceerd naar de gezondheid van Amerikaanse soldaten die cholesterol medicatie gebruiken. 26-duizend mensen die statines gebruiken zijn onderzocht. Ze bleken een 87% (!) grotere kans te hebben op diabetes type II! Eigenlijk best logisch: als je lever cholesterol maakt om je bloedsuiker te laten dalen, dan kan hoog cholesterol een symptoom zijn van te veel suiker eten. Als je dan dat symptoom onderdrukt met medicijnen, dan komt je lijf gewoon met het volgende symptoom van te veel suiker: diabetes type II.
Weet ook dit: de hoeveelheid cholesterol in onze voeding heeft geen invloed heeft op de hoogte van het LDL-cholesterol. Meer dan 90% van het cholesterol in ons bloed is namelijk niet afkomstig uit onze voeding, maar dat maken we zelf. In je de lever (zoals hierboven beschreven) maar ook doordat we het cholesterol dat via de gal in de darm is uitgescheiden opnieuw opnemen.
Ook dit is een balans: als we meer cholesterol eten, dan nemen we wat minder op uit de gal... of maakt de lever wat minder. (Tenzij er dus acuut iets gedaan moet worden aan een hoog blijvende suikerspiegel).
Wat voorlopig nog wel waar blijft, is dat de hoogte van ons ‘slechte’ LDL-cholesterol een risicofactor is voor hart- en vaatziekten en sterfte. Vooral als het gaat oxideren in je aderen. Dus om je gezondheid gunstig te beinvloeden wil je daar iets mee doen, aan allebei: zowel je cholesterol als je ontstekingsgevoeligheid. Dat vraagt niet alleen anders eten, maar ook een andere levensstijl... waarin je werkt aan de Whole9.

Eicosanoiden-switch

Zo, je hebt in ieder geval een nieuw Scrabble-woord geleerd! Eicosanoiden is, eenvoudig gezegd, een verzameling stoffen die met ontstekingen te maken hebben. Let wel: ik ga redelijk kort door de bocht in mijn uitleg, anders is het misschien niet te begrijpen. Als je meer weer weten: google staat er vol mee! En het echte gedetailleerde werk is te lezen op de wetenschappelijke Google (ja, die bestaat!).
In deze ontstekingsrekensom draait het allemaal om vetzuren: omega3 en omega6. Omega6 zit in vlees, noten en zaden, je kent het misschien van de Becel reclame: “rijk aan linolzuur”.  En dat is precies waar onze overload aan omega6 vandaan komt: al ons gebraad, gebak, gesmeer en gefrituur  en plantaardige olie. Margarine op brood, vlees in de vloeibare bak- en braad, patat bij de snackbar gefrituurd in plantaardig, vloeibaar frituurvet (wat door de hoge verhitting vaak al na een paar uur verbrand is en desalniettemin paar eens in de paar dagen ververst wordt)... dit is allemaal geconcentreerde omega6 vetzuren!
Omega6 heeft een belangrijke functie: het wordt omgezet in een stofje wat ontstekingen in ons lichaam aanzet. Nu denken we tegenwoordig vaak: ontstekingen zijn slecht… maar zonder ontstekingen zaten wij hier nu niet. Het is een geweldige methode om herstel en reparatie te beginnen en om slechte dingen als bacteriën en virussen te doden. Nogmaals: als de mens niet kan ontsteken, gaat ie dood!
Ons (moderne) probleem zit erin dat de ontsteking ook uit moet en daar heb je weer een ander stofje voor nodig: dat de ontsteking uitzet. Dat maak je van de omega3 vetzuren EPA en DHA: visolie dus.

Aan en uit

Om een ontsteking aan te zetten, heb je dus een stofje nodig dat je maakt uit omega6.
Om een ontsteking uit te zetten, heb je dus een stofje nodig dat je maakt uit omega3.
Ideaal is een verhouding Ω6:Ω3 ongeveer 1:1 of 2:1. De verhouding in een Westers dieet kan wel 25:1 zijn! In Amerika spreken onderzoekers al van 30+:1. Een complete disbalans dus...
Wat er dan gebeurt, laat zich raden: je kan waanzinnig goed een ontsteking aanzetten… en heel slecht uit.
Dit is de reden waarom er zoveel ontstekingsremmende pijnstillers op de markt zijn: Aleve (naproxen), VoltarenK (diclofenac), Neurofen (ibuprofen). En waarom de makers daarvan zulke goede zaken doen. Wat jammer van deze pijnstillers is, is dat ze heel slecht zijn voor je maag en darmen… maar vooral hun werking. De meeste blokkeren een enzym genaamd cyclo-oxygenase (COX). Dat is nodig voor zowel het AANZETTEN van de ontsteking als het UITZETTEN van de ontsteking. Wanneer je dus een ontstekingsremmende pijnstiller neemt rem je de ontsteking én de genezing! Aan jou de vraag of je dat wil...
Wat een betere oplossing kan zijn voor dit soort ontstekingsproblemen: breng de verhouding omega6: omega3 weer in balans. Daarom is het advies in de Whole30 om geconcentreerde bronnen van omega6 te vermijden: producten als margarine, vloeibaar bak- en braad en vloeibaar frituurvet, zonnebloemolie, raapzaadolie, koolzaadolie, enzovoorts. Dat brengt omega6 al drastisch omlaag. Om omega3 omhoog te krijgen, zou je vaak (misschien zelfs iedere dag) vette vis moeten eten, want daar zit het in. Heb je daar geen zin in, dan zijn visolie-supplementen een goede oplossing.
Door een veel betere balans te krijgen in deze vetzuren, breng je je ontstekingsgevoeligheid terug en verbeter je het oplossend vermogen van je lichaam. Dat levert veel meer gezondheid op dan alles low fat en light te eten.

Functional Medicine Systems Model

In deze serie blogs over de 8 onderliggende oorzaken die de verantwoordelijk zouden zijn van zo'n 90% van de moderne, chronische aandoeningen. Hiervoor gebruiken we een model van de Amerikaanse functional medicine expert, Chris Kresser (zie het plaatje hieronder). Het eerste deel was de belangrijke inleiding (klik hier om dit blog te lezen).
Soms lukt het 1 onderliggende oorzaak, solo, om je ziek te maken. Soms heb je een combinatie van oorzaken waardoor een gezondheidsprobleem ontstaat. In ieder deel behandelen we een of meer oorzaken, hieronder vind je de links (mits de blogs al verschenen zijn). Het zijn:
1. Darmproblemen. (Deel 2)
2. Disbalans in voedingsstoffen. (Deel 3)
3. De HPA-as is uit balans. (Deel 4)
4. Vergiftiging. (Deel 5)
5. Chronische infecties. (Deel 6)
6. Hormonen uit balans. (Deel 7)
7. Je immuunsysteem is uit balans. (ntb)
8. Je cellen functioneren niet goed. (ntb)expo

Lees meer over het voedingsprogramma van HealthCreators

Guide LR

Lees meer over ons voedingsprogramma en de Whole30

 

reset blog

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.