Hoe je beter wordt, voor je ziek bent…

Onze moderne levensstijl is hectisch, vol informatie en een heleboel gewoontes die wij compleet normaal vinden, maar die voor ons lichaam niet optimaal zijn. We hebben het druk, zitten te veel, hebben te veel stress, slapen vaak te weinig, eten de goede dingen te weinig en de belastende dingen te veel, we zijn moe, we bewegen te weinig voor lange periode en gaan dan ineens als gekken trainen...
De optelsom hiervan is dat we massaal ziek worden: dat begint vaak met kleinere gezondheidsklachten (zoals overgewicht, slecht kunnen slapen en ieder griepje krijgen wat er heerst). Die kleine dingen bij elkaar leiden regelmatig tot chronische aandoeningen: van diabetes type II tot auto-immuunziekte tot hart- en vaatziekte.

In dit eerste deel van een serie van blogs legt lifestyle-coach Brenda uit hoe HealthCreators helpt te zorgen dat mensen beter worden voordat ze ziek zijn... (en regelmatig verbetering kunnen krijgen in ziektes die al ontstaan zijn). Niet door symptomen te bestrijden, maar door een hele andere, op maat gemaakte, levensstijl te ontwikkelen... met jou.

Stel je een lekkende kraan voor: drup... drup... drup... Het water valt op de vloer, er ontstaat een plas.
Het druppen gaat steeds sneller... en ontstaat een straaltje... Wat doe je?
Je kunt gaan dweilen... je kunt er een emmer onder zetten, maar die moet je dan om de paar uur legen... als je dat vergeet, moet je alsnog dweilen.
Of je kunt uitzoeken waarom de kraan lekt en daarna de kraan maken, zodat ie niet meer drupt. Dan hoef je niet meer met emmers in de weer of te dweilen.
Stel: die kraan is een metafoor voor je gezondheid. De druppels zijn verschijnselen als energiegebrek, moeite met concentreren, slaapproblemen, stemmingswisselingen, een hardnekkig vetrandje op je buik, een opgeblazen gevoel, gierende migraines, oncontroleerbare lekkere trek... Oplopend tot echte ziektebeelden (de volle emmer): dingen als (pre)diabetes type II, obesitas, allergieën, hart-en vaatziektes, prikkelbare darm syndroom, fibromyalgie, chronische vermoeidheid, auto-immuunziektes, (bijna) burn outs.
Heel veel van deze situaties beginnen in je levensstijl... en volgens HealthCreators ligt daar dus ook de oplossing. Het veranderen van je levensstijl kan je lekkende kraan maken.

Drupdrupdrupdrup

Mijn gezondheid is jarenlang zo'n lekkende kraan geweest, hoewel je dat aan de buitenkant misschien niet zag. Op het oog was ik een gezonde, soms sportieve, succesvolle televisieverslaggever. Maar ondertussen: sliep slecht ik, was vaak halverwege de dag al zo moe dat ik mezelf met koffie op de been hield (13 espresso's en een RedBull op een dag was geen uitzondering). Tegen de tijd dat het bedtijd was... kon ik niet in slaap vallen! (Drup, drup, drup)
Ik had darmproblemen, vaak buikpijn, een opgeblazen gevoel en redelijk vaak brandend maagzuur. Ik heb een tijd met dubbele kussens moeten slapen van de huisarts omdat ik last had van reflux. (Drup, drup, drup)
Mijn eetgewoontes en daarmee ook mijn gewicht ging als een jojo op-en-neer: of ik leefde op sla, tahoe en dubbele espresso's (onderweg naar mijn streefgewicht) of ik leefde op Domino's en Ben en Jerry's (meestal na een korte tijd op mijn streefgewicht). (Drup, drup, drup)
Mijn werk in de media was mijn passie, maar de deadlines waren regelmatig zenuwslopend. Daarnaast was het werkklimaat in Hilversum in ieder geval voor mij niet goed: ik ergerde me wild aan het gebrek voor respect voor de mensen die onderwerp waren in tv-interviews, hoe de belangen van mensen die ik interviewde of portretteerde ondergeschikt gemaakt werden aan kijkcijfers en de nukken van de bazen in Hilversum. Dat gaf me zoveel stress, dat ik met enige regelmatig bijna omviel... tot dat ik helemaal omviel. Eerst letterlijk, op een skipiste, waardoor ik er bijna een jaar uit lag om weer te leren lopen. Daarna... eigenlijk ook letterlijk omgevallen: in een burn out.
Sinds 2009 werk ik samen met Naomi aan oplossingen voor dit soort situaties: die van mezelf, die van haar, die van anderen...

Het begint met wat je eet

De gezondheid die HealthCreators nastreeft ziet er zo uit: optimaal kunnen functioneren, rekening houdend met jouw context. Lichamelijk betekent dat met energie de dingen kunnen doen die belangrijk voor je zijn. Creëer jouw beste uithoudingsvermogen, duurvermogen, kracht, lenigheid, coördinatie, balans, behendigheid. Mentaal is dat optimaal leven vanuit heel je hart, met waarden als authenticiteit, durf, zelfdiscipline, acceptatie, compassie, dankbaarheid, plezier en geluk.
Voor mensen die al chronische gezondheidsproblemen hebben, lijkt die beschrijving van gezondheid ver weg. Dat komt ook door hoe er in de gangbare geneeskunde om wordt gegaan met deze ziektes. De dokter schrijft vaak medicijnen voor en verder krijg je vaak te horen dat je ermee moet leren leven! Om beter te worden is dat niet genoeg.
Wij vragen ons af: hoe is jouw probleem ontstaan en hoe kunnen we er verbetering in brengen. Om de onderliggende situatie te verbeteren, is de logische en grote eerste stap: wat je iedere dag eet. Gezondheid begint namelijk met gezonde voeding (zoals ziekte meestal begint met ongezonde voeding). Het is de basis van functionele en evolutionaire geneeskunde.

DNA is als een kogel

Wanneer je een ziekte hebt als prikkelbare darm syndroom, fibromyalgie, chronische vermoeidheid, auto-immuunziektes… dan staat de reguliere geneeskunde vaak voor een onoplosbaar mysterie. Terwijl honderden miljoenen mensen op de wereld met dit soort aandoeningen moeten leven. Vaak krijgen ze te horen dat de oorzaak van hun ziekte onbekend is en worden ze met medicijnen tegen de symptomen, bijvoorbeeld ontstekingsremmers, naar huis gestuurd.
Maar is het waar dat we echt niet weten waardoor deze chronische ziektes worden veroorzaakt? Tuurlijk, we begrijpen niet alles helemaal, maar ik zou zeggen dat we inmiddels behoorlijk goed weten wat belangrijke factoren zijn in het ontstaan van deze ziektes… Levensstijl: onze voeding, de hoeveelheid stress, te kort aan slaap… maar ook geboren worden via een keizersnede kan gevolgen hebben voor de ontwikkeling van ziektes.
We kijken heel vaak naar ons DNA om te zien waarom we ziek zijn, maar vergeten dan dat gewoontes binnen families net zo goed doorgegeven worden. Ik las ooit een mooie quote: “Je gezondheidsprobleem is als een pistool. Je DNA is de kogel die je erin stopt, maar je gewoontes bepalen of de trekker wordt overgehaald”. Als levensstijl zo’n belangrijke factor is in de ontwikkeling van ziektes, dan kunnen we nu al zorgen dat we niet ziek(er) worden of zelfs beter worden. Door onze levensstijl aan te passen!

Waarom worden we ziek en hoe worden we beter?

De Amerikaanse expert in functional medicine Chris Kresser heeft een systeem gemaakt om uit te leggen hoe we ziek worden en hoe we daar zelf verbetering in aan kunnen brengen. Hij noemt dat het: Functional Medicine Systems Model. Het model wat hij daarvoor gebruikt zie je in de rehterkolom. Zoals je kunt zien, staan er in het midden allemaal moeilijke worden; exposome + genome & epigenome.
Ons genome is ons complete DNA, met alle informatie die je nodig hebt om een mens te bouwen en te onderhouden.
Dan heb je het epigenome. Dat geeft instructies over het aflezen van DNA: waar moeten welke genen afgelezen worden en waar niet en hoeveel dan? Zo ontstaan er in ons lichaam allemaal verschillende cellen op basis van hetzelfde erfelijk materiaal.
Als laatste staat er exposome: dat zijn alle niet genetische blootstellingen en ervaringen waaraan je in je leven wordt blootgesteld. ALLES: van je conceptie (of zelfs daarvoor al!) tot het einde van je leven. Inclusief wat je eet, wat je drinkt, wat je inademt, chemische stoffen waarmee je in aanraking komt, sociale ontmoetingen die we hebben en het milieu waarin we leven. Deze drie staan in het centrum omdat daar vaak ongezondheid begint… en verbetert.
Vanuit het midden zie je dan ook de volgende ringen: pathology, zeg maar een verzameling onderliggende problemen van ziekte, de aanloop.
Dan disease, de ziekte zelf dus. En daarna de symptomen.

Piano

In zijn uitleg gebruikt Chris Kresser een metafoor: Onze genen zijn als een piano. Ons epigenome is als bladmuziek. Ons exposome bepaalt hoe de muziek wordt geschreven en wanneer/door wie het wordt uitgevoerd. De kwaliteit van de piano heeft effect op hoe de muziek klinkt, maar zelfs de mooiste piano in de wereld klinkt verschrikkelijk als er een slechte compositie op gespeeld wordt door een ongeoefende pianist. Aan de andere kant: een virtuoos pianist die Mozart speelt op een slechte, valse piano… klinkt ook niet best, maar wel beter. Hetzelfde geldt voor ons: onze genen spelen een belangrijke rol in gezondheid en ziekte… maar ons exposome (wie, wat, waar, wanneer) is vaak veel belangrijker. Het exposome is verantwoordelijk voor meer van 90% van ziektes. Daarom staat het in het midden van het diagram, in de grootste letters. Het is letterlijk het hart van functionele, evolutionaire en orthomoleculaire geneeskunde. Het is het eerste waar we naar kijken, wat de klacht ook is. Het standaard Westerse dieet, levensstijl en milieu beïnvloeden onze genen en leiden naar pathology, wat weer ziekte veroorzaakt en uiteindelijk symptomen.

Pathology: onderliggende problemen

Kresser gelooft dat er 8 onderliggende problemen (pathology) zijn die de oorzaak zijn van de meeste chronische aandoeningen. Let op: dit zijn dus nog geen ziektes, je 'hebt' nog niets! Alleen misschien wat vervelende klachten... Soms leidt 1 pathology tot een ziekte, soms een combinatie. Dit zijn de 8:
1. Darmproblemen. Bijvoorbeeld: hyperpermeabiliteit van de darm (lekke darm), voedselintoleranties, overgroei van bacteriën in de dunne darm (SIBO), infecties (virussen, schimmels, slechte bacteriën, parasieten), te weinig productie van maagzuur, gal en spijsverteringsenzymen.

2. Disbalans in voedingsstoffen. Bijvoorbeeld een tekort aan stoffen als vitamine B12, ijzer, foliumzuur, magnesium, zink, EPA/DHA (omega3 vetzuren) en vetoplosbare vitamine (A, D, E, K). Of een teveel aan bijvoorbeeld ijzer (komt minder vaak voor).

3. De HPA-as is uit balans. Dat is de verbinding tussen hormonale systemen, in dit geval: de hypothalamus, de hypofyse en de bijnieren (in het Engels: hypothalamus, pituitary en adrenal glands: HPA). Deze regelt onder andere de aanmaak van het hormoon cortisol, dat gebruikt wordt
in een stressreactie, maar bijvoorbeeld ook om je wakker te maken. Daarnaast heeft een disbalans hier invloed op andere systemen: je schildklier bijvoorbeeld en je geslachtshormonen.

4. Vergiftiging. Bijvoorbeeld door blootstelling aan chemicaliën (BPA in plastic flesjes bijvoorbeeld, of weekmakers in speelgoed), zware metalen (kwik, arsenicum, lood), bio-giffen (uit schimmels bijvoorbeeld) of dat je lichaam niet goed in staat is om dit soort giffen uit te scheiden (bijvoorbeeld door een tekort aan voedingsstoffen, problemen met de spijsvertering of leverschade).

5. Chronische infecties. Soms heb je niet eens door dat er ergens een infectie door sluimert. Maar bijvoorbeeld bloedend tandvlees wijst op een bacteriële infectie in je mond. Ook virussen kunnen sluimeren, het koortslip virus bijvoorbeeld. Dit kun je op oneindig
veel plekken in je lichaam hebben. Je merkt het pas wanneer het even een opleving heeft.

6. Hormonen uit balans. Bijvoorbeeld de hormonen rond je stofwisseling (insuline, leptine, glucagon), schildklierhormonen en geslachtshormonen (oestrogeen, progesteron, testosteron).

7. Je immuunsysteem is uit balans. Hierbij horen auto-immuun reacties (immuunsysteem valt het eigen lichaam aan), een onderactief immuunsysteem en chronische, laaggradige ontstekingen (die nooit helemaal uit zijn, maar ook nooit helemaal aan).

8. Je cellen functioneren niet goed. Processen als energieproductie, activiteit van je mitochondriën (de energiefabrieken van je cellen) zijn dan aangetast. Of bijvoorbeeld methyleringsprocessen of schade door vrije radicalen.

Deze acht, de optelsom van exposome + genome + epigenome, zijn de wortel van ziektes als obesitas, tot Hashimoto’s thryreoïditis (een auto-immuun ziekte die je schildklier aantast), tot astma, tot ziektes in het autisme spectrum, tot depressies. Wanneer je begrijpt dat dezelfde 8 onderliggende oorzaken onze moderne, chronische aandoeningen veroorzaken… dan heeft dat een enorme impact op hoe we ze aanpakken.

Regulier vs evolutionair

De reguliere geneeskunde focust vooral op ziektes en symptomen: het werkt van buiten naar binnen in het blauwe diagram.
Stel uit een bloedonderzoek komt dat je cholesterol ‘te hoog’ is… hoogstwaarschijnlijk krijg je dan een medicijn: statines. Met de aanbeveling om wat meer te bewegen en wat minder ongezond te eten (waarmee ze vaak minder vet bedoelen en vergeten te wijzen op minder suiker). Terwijl het nuttiger is om te gaan kijken naar “waarom” die cholesterol te hoog is (en wat 'te hoog' is).
In de orthomoleculaire gezondheidsleer, kijken we van binnen naar buiten (qua diagram). We kijken wat minder naar de symptomen maar zoeken naar de onderliggende oorzaak. Het hoge cholesterol uit het voorbeeld is een symptoom, geen pathologie. De onderliggende oorzaak kan van alles zijn: slechte schildklierfunctie, lekke darm, darmflora problemen, chronische virale of bacteriële ontstekingen, oxiderend buik vet, insuline en leptine resistentie, een tekort aan voedingsstoffen… om er maar een paar te noemen.
Je kunt gaan kijken in alle invloeden van het exposome, epigenome en de genen zelf. Het begint ALTIJD met het aanpassen van de voeding, om zo tekorten op te lossen, de darm te herstellen, hormonen wat meer in balans te krijgen… en vandaaruit gaan we kijken wat er nog meer kan… maar vaak lossen problemen (vooral hoge bloeddruk, bloedsuiker-problemen, cholesterol-problemen) zich na een tijd goed eten vanzelf op.

Deze methode duurt soms veel langer dan het nemen van een pilletje... Het echt oplossen van het probleem gaat vaak met vallen en opstaan. Het grote voordeel is wel: wanneer we een onderliggende oorzaak oplossen, dan is het ook opgelost! De kraan lekt niet meer, er hoeft ook niet meer gedweild te worden. Dat is misschien wel het grootste voordeel: want met hoog cholesterol wat onderdrukt wordt door medicijnen, moet je de rest van je leven aan de medicijnen blijven. (En wie daar beter van wordt, kan je hier bekijken in een reportage van KRO Brandpunt, over Peter Gøtzsche en de medicijnmaffia).

Volgende week kijken we naar de eerste van de 8 factoren: de darm.

Functional Medicine Systems Model

In deze serie blogs over de 8 onderliggende oorzaken die de verantwoordelijk zouden zijn van zo'n 90% van de moderne, chronische aandoeningen. Hiervoor gebruiken we een model van de Amerikaanse functional medicine expert, Chris Kresser (zie het plaatje hieronder). Het eerste deel was de belangrijke inleiding (klik hier om dit blog te lezen).
Soms lukt het 1 onderliggende oorzaak, solo, om je ziek te maken. Soms heb je een combinatie van oorzaken waardoor een gezondheidsprobleem ontstaat. In ieder deel behandelen we een of meer oorzaken, hieronder vind je de links (mits de blogs al verschenen zijn). Het zijn:
1. Darmproblemen. (Deel 2)
2. Disbalans in voedingsstoffen. (Deel 3)
3. De HPA-as is uit balans. (Deel 4)
4. Vergiftiging. (Deel 5)
5. Chronische infecties. (Deel 6)
6. Hormonen uit balans. (Deel 7)
7. Je immuunsysteem is uit balans. (ntb)
8. Je cellen functioneren niet goed. (ntb)expo

Lees meer over het voedingsprogramma van HealthCreators

Guide LR

Lees meer over ons voedingsprogramma en de Whole30

Lees de boeken van Peter Gotzsche en Chris Kresser (Engelstalig)

Voor de openheid:
Deze links van bol.com zijn gemaakt via het partnerprogramma. HealthCreators ontvangt een percentage van de bestellingen via deze link.

 

reset blog

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.