Whole30-serie, deel 4: Rust in je immuunsysteem

Verander je gezondheid, je gewoontes en de relatie die je hebt met eten. Dat is de belofte die we doen met ons voedingsprogramma Whole30. Het programma is eigenlijk een soort wetenschappelijk experiment met jou in de hoofdrol.
Voor honderdduizenden mensen was hun Whole30 een keerpunt in hun gezondheid en hoe ze met eten omgaan. Maar… wat doe je dan precies in die 30 dagen, wat eet je en wat niet… en waarom? Daarover maakt HealthCreators deze serie blogs. Omdat voor ons de Whole30 absoluut een onderdeel is van je reset-knop voor fitter en gezonder.

Deel 4: Rust in je immuunsysteem

Bij ontstekingen denken de meeste mensen meteen aan rode, gezwollen, met pus gevulde abcessen. Bah! Dat soort ontstekingen, die wil je natuurlijk niet hebben... net zo min als ontstekingen die maar niet overgaan en door je hele systeem heen razen. Maar dat alle ontstekingen slecht zijn, klopt van geen kant!
Een normale ontstekingsreactie is juist het begin van het helingsproces. Het is je lichaam dat er alles aan doet om de schade te beperken en te repareren. Denk aan een gloeiende kloppende duim nadat je er met een hamer op hebt geslagen, het korstje dat vormt op een wondje, enorme spierpijn, een gekneusde rib, een flinke griep... Natuurlijk een ontsteking is niet leuk en doet bijna altijd pijn, soms veel pijn. Maar het is een nodige reactie op een (acute) situatie die opgelost moet worden door je immuunsysteem.
Pas als een ontsteking niet over gaat, blijft sluimeren, het immuunsysteem actief blijft en soms zelfs je eigen cellen gaat aanvallen, dan worden de problemen groot (of nog groter). Bijvoorbeeld:
→ Je hebt een (sport)blessure die maar niet overgaat of steeds terug komt.
Je bent vatbaar voor iedere verkoudheid. Elke (buik)griep die heerst, krijgt jou te pakken!
→ Je hebt vaak 'pijntjes' die je het makkelijkste oplost met een ontstekingsremmende pijnstiller als diclofenac, ibuprofen of naproxen.
→  Je hebt regelmatig een antibioticakuur nodig om een ontsteking te boven te komen.
→ Je bent (iets) te zwaar en afvallen lukt maar niet.
→ Je hebt last van een of meer van het volgende (willekeurige selectie): astma, allergieën, acne, eczeem, depressie, ADHD, stemmingswisselingen, diabetes, hoge bloeddruk, hoog cholesterol, osteoporose, artrose... en natuurlijk het steeds terugkerende rijtje van metabool syndroom, obesitas, hart- en vaatziekte, diabetes type II.
Al deze dingen hebben een link met je immuunsysteem, vooral met een immuunsysteem waarvan veel te veel gevraagd wordt. Wat je allemaal eet is een van de factoren die ervoor kan zorgen dat je (te) veel vraagt van je immuunsysteem.

Mijn docent orthomoleculaire therapie maakt de vergelijking met Chuck Norris inclusief stevig automatisch wapen, die wild in het rond schiet bij het minste geringste. Dat werk. Dat is een chronische systemische ontsteking.

Acuut, chronisch, lokaal, systemisch

Er zijn verschillende soorten ontstekingen en eigenlijk heb je te maken met 2 variabelen: lokatie en duur.
Je kunt bijvoorbeeld een acute, lokale ontsteking hebben als je je enkel kneust. Heel vervelend, maar gaat ook weer over.
Je hebt een acute systemische ontsteking als je een flinke griep hebt: het is er ineens (en gaat ook wel weer over) en het speelt zich af in je hele lichaam: hoofpijn, ontsteking in je luchtwegen, spierpijn, koorts...
Vanaf nu, als ik het over ontstekingen heb, gaat het om het soort wat chronisch is, wat maar niet over wil gaan, blijft sluimeren. Dat kan lokaal zijn (die terugkerende sportblessure, die dus eigenlijk nooit helemaal goed geneest) of systemisch... en dat is misschien wel de ergste soort: je hele immuunsysteem is continue on high alert. Dreigingsniveau: hoog, code rood.
Mijn docent orthomoleculaire therapie maakt de vergelijking met Chuck Norris inclusief stevig automatisch wapen, die wild in het rond schiet bij het minste geringste. Dat werk. Dat is een chronische systemische ontsteking.

Als de brandweer...

Zie je immuunsysteem als brandweermannen. Wat je moet weten is dat je immuunsysteem eigenlijk voornamelijk 'in de kazerne' hoort te zijn als jij wakker bent. Ze zijn ready for action, maar niet de hele tijd aan het blussen. Je immuunsysteem is een duur systeem, het kost veel energie om het te laten werken en het heeft voorrang op een heleboel andere systemen. Het kan zelf brandstof van je hersenen pikken om de vijand te verslaan (daarom ben je zo wazig in je hoofd als je griep hebt... er is domweg minder energie aanwezig om te denken zolang er gevochten moet worden met een virusinfectie).
Natuurlijk is het niet zo dat je immuunsysteem de hele dag uit is, als er iets acuuts opgelost moet worden, komt het in actie... maar daarna gaan ze weer terug. Hetzelfde als de brandweer...
Kat in de boom? Actie! Kat uit de boom? Rust!
Brand in een huis? Meer actie! Brand meester? Nablussen en dan naar de barakken.
's Nachts als jij ligt te slapen, komt je immuunsysteem uit de barakken om de schade van de dag te repareren: ze hebben nu tijd om de brandweerwagens te wassen, lekken in de slangen te plakken, groot onderhoud... zodat ze klaar zijn voor weer een dag brandjes blussen.

Wanneer jij dus stelselmatig voedsel eet waarvoor je immuunsysteem in actie moet komen,  krijg je elk verkoudheidje, wil die spierblessure maar niet over, wordt de plaque in je aderen niet opgeruimd.

Blussen... en vuilnis ophalen... en verkeer regelen...

Je immuunsysteem moet dus een AAN-knop hebben en een UIT-knop. Het gaat aan wanneer je lichaam een probleem heeft (en dat kan ook zijn wanneer jij je stoot en een blauwe plek oploopt) en gaat dan weer uit en terug naar de kazerne.
Wanneer jij een chronische systemische ontsteking hebt, dan is je immuunsysteem continue actief... Het is alsof ALLE andere ambtenaren staken, alleen de brandweer werkt. Daardoor wordt de brandweer verantwoordelijk voor alle katten in de boom, auto's te water en brandjes... maar ook voor het ophalen van het vuilnis, het regelen van het verkeer, het onderwijzen van de kinderen... ze komen niet meer toe aan onderhoud, rust, slangen onderhouden... Als deze situatie even duurt, redden ze het net: brandweermannen zijn stoeren mensen (net als brandweervrouwen).
Maar dit is een situatie die niet jaar in, jaar uit kan blijven bestaan. Dan blijven er brandjes ongeblust, leren de kinderen niets meer en ligt het vuilnis tot 1 hoog op straat.... En precies dat gebeurt er met je immuunsysteem.
Wat we eten heeft een enorme impact op ons immuunsysteem... en eten doen we iedere dag. Wanneer we voedsel eten wat onze darmwand beschadigt, dan moet niet alleen dat gerepareerd worden (immuunsysteem in actie), maar er kunnen stoffen je lichaam inkomen die buiten hadden moeten blijven. Daardoor moet je immuunsysteem achter van alles en nog wat aan en overal problemen oplossen: een niet helemaal verteerde aardbei, gluten uit de pasta, een streptokokken-bacterie uit je darm... dit is allemaal extra werk bovenop de gebruikelijke taken van je immuunsysteem als bloedingen stoppen, infecties bestrijden en onderhoud aan je lichaam.
Wanneer jij dus stelselmatig voedsel eet waarvoor je immuunsysteem in actie moet komen, is je immuunsysteem slechter voorbereid op de echte taken. Daardoor krijg je bij een overactief immuunsysteem elk verkoudheidje, wil die spierblessure maar niet over, wordt de plaque in je aderen niet opgeruimd. Misschien wel de meest voorkomende chronische ontsteking: je tandvlees! Ga maar eens goed stokeren en kijk of je bloedt... dat, is waarschijnlijk een lokale chronische ontsteking die niet weggaat omdat je immuunsysteem te druk bezig is met andere dingen.
Een overbelast immuunsysteem is een van de ongezondste situaties die je kan ontwikkelen.

Mijn huis uit... nu!

Zo'n super overwerkt en gestrest immuunsysteem wordt ook een beetje trigger happy, het heeft een kort lontje, schiet eerst en stelt later vragen. Een van de belangrijkste vragen die je kan stellen is: waar schiet ik op?
Stel je komt thuis en er staat een jongeman je bank in de fik te steken... die stuur je zonder verdere vragen te stellen het huis uit of je belt op zijn minst de politie. Dat doet je immuunsysteem ook. En die slaat dit voorval op in het geheugen: 'vreemde jongeman in huis, mogelijk gevaar'.
Stel de volgende dag kom je thuis en er zit een vreemde jongeman te lachen op je bank... wat doe je? Stuur je die ook meteen het huis uit?
Dat ligt een beetje aan je dag: ben je moe, overwerkt, gestrest... dan stuur je zo'n snotaap je huis uit, meteen... op hoge toon! Dat doet je immuunsysteem ook: aanvallen! Er is immers een onbekende jongeman in huis, mogelijk gevaar zegt de database...
Maar misschien is het wel een nieuwe vriendje van een van je kinderen... zou kunnen. Goed volk. Wat je had kunnen herkennen door de vraag te stellen: wie ben je? Maar dat laat je misschien achterwege wanneer je gestrest en overwerkt bent... en omdat gisteren een soortgelijk mens je bank in de fik stond te steken!
Zoiets kan in je lichaam ook gebeuren. Wanneer eten, waar je in principe prima tegen kan, door je immuunsysteem aangezien wordt voor vreemde indringers. Je kunt zelfs antistoffen ontwikkelen voor vruchten als kiwi en aardbei... zodat je een intolerantie of allergie ontwikkelt. Een veel te brute reactie van je immuunsysteem op iets onschuldigs.

Ik heb van dichtbij meegemaakt hoe verwoestend een auto-immuunziekte kan toeslaan, hoe hard het kan gaan als het 'Jij tegen jezelf' is... en weet daarom hoe belangrijk het is om rust in je immuunsysteem te creëren en te behouden.

Jij tegen jezelf

Het kan zelfs nog een stapje erger: Dat je overwerkte, gestreste immuunsysteem delen van je eigen lichaam aanziet voor een bedreiging. Dan valt het je eigen lichaam aan en dan heb je een auto-immuunziekte. Denk aan dingen als reuma. vertiligo, psoriasis,  coeliaki, chronische darmontsteking als Crohn, schildklieraandoeningen Hashimoto's en Graves, diabetes type 1 en nog veel meer. (Kijk op wikipedia voor een (onvolledige) lijst)
Mijn zus Jolanda was sportief, nam liever een sinaasappeltje dan een aspirine en at sowieso wat volgens de schijf van 5 gezond was... Ze overleed in 1996 op haar 27e plotseling aan een auto-immuunziekte: giant cell myocarditis.
Ik zeg niet dat dat alleen kwam door haar volgens de norm gezonde (!) eetpatroon, maar ik weet inmiddels genoeg om te weten dat het er waarschijnlijk wel aan bijgedragen heeft... Ze was een op het oog gezonde vrouw zonder ziektes of aandoeningen, aan het begin van het 3e trimester van haar eerste zwangerschap... en binnen een week was ze weg.
Ik heb van dichtbij meegemaakt hoe verwoestend een auto-immuunziekte kan toeslaan, hoe hard het kan gaan als het 'Jij tegen jezelf' is... en weet daarom hoe belangrijk het is om rust in je immuunsysteem te creëren en te behouden.
Dit is een voor mij persoonlijk zeer zwaarwegende reden om een Whole30 levensstijl vol te houden en mensen te helpen om er een te ontwikkelen en vast te houden.

Wanneer je echt overgewicht hebt, kan je ervan uitgaan dat je ook (op zijn minst een beetje) ontstoken bent. Vooral buikvet (visceraal vet, rond je organen) is gevoelig voor dit proces.

Ontstoken buikvet

Auto-immuunziekten klinkt misschien als ver van je bed, maar wanneer jij extra kilo's meedraagt, is de kans groot op iets anders: dat je vetcellen overvol zijn. Ze kunnen daardoor beschadigen en daarvoor komt je immuunsysteem in actie met ontstekingsstoffen. Op die manier gaan je vetcellen zelf ontsteken... Hoe meer vetcellen je hebt, hoe meer ontstekingsstoffen er zijn. Wanneer je echt overgewicht hebt, kan je ervan uitgaan dat je ook (op zijn minst een beetje) ontstoken bent. Vooral buikvet (visceraal vet, rond je organen) is gevoelig voor dit proces.
Ook dit merk je niet meteen, maar ik kan een lijst maken met gevolgen hiervan... een kleine selectie: maagzuurproblemen, acne, allergieën, astma, chronische pijn, endometriose, fibromyalgie, hoge bloeddruk, , spastische darm, PCOS, bloedend tandvlees... Wanneer je hiervan dingen herkent, kan het reuze handig zijn om je immuunsysteem een tijdje rust te gunnen en te zien of er verbetering komt. En dat kan dus, met aanpassen wat je eet!

De consequenties van deze regel

Als gevolg van deze regel vallen een aantal voedingsgroepen af: suiker, alcohol, granen en peulvruchten natuurlijk, omdat die aan geen enkele regel van goede voeding voldoen. (Laat dat nog eens tot je doordringen: geen enkele regel van goede voeding zoals wij die hanteren! Terwijl zoveel eten vol zit met suiker en granen... we eten het zo vaak, de hele dag. En als het feest of weekend of avond is... nemen we er een 'gezellig' glaasje bij... Proost! Op je hormonen! Op je darmen! Op je immuunsysteem!).
Daarnaast raden wij geraffineerde zaadolie en plantaardige olie om deze redenen tijdens de Whole30 af (denk: zonnebloemolie, raapzaadolie, hennepolie, safloerolie, enz). Hierover binnenkort een heel blog, omdat dat te sciency is om hier snel even in twee zinnen uit te leggen.
Nogmaals: na de Whole30 volgt de herintroductie en kan je onderzoeken hoe jij op verschillend voedsel reageert... zodat je het weer kunt gaan eten. Bij uitzondering voor sommig eten, want het is nooit een gezonde keuze.

Newsletter

Download ons gratis E-boek: Get Things Done, het HealthCreators process voor Training, Mindset & Nutrition

Whole30 bazen

Dallas & Melissa Hartwig zijn de twee mensen die de Whole30 ontwikkeld hebben in 2009. Sindsdien hebben ze honderdduizenden mensen geholpen om het programma te volgen. Alleen hun website trekt al een miljoen bezoekers per maand.
Melissa is een gecertificeerd sportdiëtist met als specialiteit: gedragsverandering.
Ze was de drijvende kracht achter de 2 New York Times bestsellers "It starts with food" en "The Whole30", die ze samen met Dallas uitbracht. In 2016 komen er 2 solo boeken: Food Freedom Forever en een Whole30 kookboek.

Copyright: Whole30.com

Dallas is van origine fysiotherapeut, orthomoleculair therapeut, sportdiëtist met als hobby wetenschappelijk onderzoek lezen. Zijn specialiteit is het behandelen van hormonale-, spijsverterings- en stofwisselingsproblemen, die veroorzaakt worden door levensstijl. Inmiddels heeft hij een programma ontwikkelt om uit de greep te komen van sociale media: 'More social, less media'.

Copyright: Whole9life

Meer Whole30 blogs

HealthCreators heeft veel blogs over de Whole30, dit zijn er een aantal:

"Iedereen kan een Whole30 volhouden, het gaat erom wat je onderweg leert"

Melissa Hartwig in London

Een verslag van een ontmoeting met Melissa Hartwig en een workshop in Londen.

Whole30: Het begint met wat je eet
Whole30 gesigneerd

Ortho-molecu-wat? De kennis achter ons voedingsadvies!
Ortho

Hoe een 'gezondere keuze' je doel saboteert
wolf

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.