Een hapje kan toch geen kwaad??? Waarom ‘alles met mate’ niet werkt!

Photocredit: Thomas KelleyAlles is gezond, zolang je het maar met mate doet... Je hoort die opmerking over alcohol drinken, snoepen, trainen, snacken, zelfs over roken: kleine stapjes, balansdagen, langzaam beginnen, minderen.
Steek je hand op als je dat advies weleens van iemand hebt gekregen. Hou je hand in de lucht als jij het weleens tegen jezelf of anderen hebt gezegd.
Onze vraag: werkte het voor jou? Nee, voor ons ook al niet...
In dit blog legt HealthCreators coach Brenda uit waarom matigen en minderen een verliezende strategie is... en wat beter werkt!

"Ik wil drop niet helemaal opgeven, maar ik wil ook niet de hele droppot op mijn werk de hele tijd leeg eten. Toch: wanneer ik me voorneem om het bij 1 of 2 dropjes te houden, dan lukt het niet... het worden er altijd meer. Soms toch weer de halve pot...".

"Ik ben gestopt met roken, helemaal... nou ja, soms rook ik er nog eentje, als het gezellig is... soms worden dat er 2 of 3... maar verder ben ik helemaal gestopt".

Verhalen van deze strekking hoor ik vaak... niet eens zo zeer alleen bij HealthCreators, maar ook wanneer ik gewoon op een terrasje zit en stiekem mee zit te luisteren met de tafel achter me.
Zelf heb ik ook veel ervaring met matigen, jaren lang was het mijn strategie: ik vond dat ik alles moest kunnen eten met mate... en mijn doel bereiken. Ik wilde EN veel energie hebben EN er goed uitzien EN 1x in de week een stukje pizza eten met een bolletje ijs als toetje. En dat zou ook moeten kunnen...
Het probleem was dat ik op een glijdende schaal terecht kwam en voor ik het wist at ik niet een stukje pizza maar een hele en niet een bolletje ijs maar een bak. En ik ben niet de enige.

Hoe kan dat nou, dat je met jezelf afspreekt dat je iets weer een beetje gaat doen en dat het dan compleet uit de hand loopt? Dat komt omdat een beetje hartstikke onduidelijk is! Wat is een beetje?

Heel veel mensen die 'op dieet' gaan, komen later alle verloren kilo's weer aan... en soms nog een paar extra. Vaak is de 'alles met mate' methode van na het dieet daarvoor verantwoordelijk. Zelfs de bekende 'balansdag' is een voorbeeld van matigen: "Natuurlijk
kun je je helemaal te buiten gaan aan een XL shoarma en 7 bier, gewoon de volgende dag een balansdag nemen!", verandert al snel in "Kom maar door met dat bier, ik neem morgen wel een balansdag". Tenzij je de volgende dag taart aangeboden krijgt op je werk, dan neem je de dag daarna een balansdag... Ook dit is een glijdende schaal. Voor je het weet moet je aan balansweken beginnen en dat... noem je opnieuw 'op dieet' gaan.
Hetzelfde principe geldt voor het "eraf sporten" van chocolade repen, zakken chips, flessen wijn, XL hamburgers... het kan niet en het werkt niet: het zijn spelletjes die je speelt met jezelf. Toen ik dat nog geloofde, stelde ik het daadwerkelijk eraf sporten zolang uit dat ik op een gegeven moment iets van 10 marathons achter elkaar moest doen om die belofte in te lossen. Nou, dat was zo onwaarschijnlijk, daar kon ik net zo goed 11 marathons van maken... en ik nam nog een ijsje!
Toch is dit de boodschap die we te horen krijgen op school, van onze ouders, de overheid en zelfs de voedingsindustrie. Hey, wie zit er achter de slogan "Geniet en drink met mate", denk je? De alcohol-industrie die als de dood is op dezelfde strafbank terecht te komen als de sigaretten-industrie. Dat legde een van de directeuren van Heineken me uit in de nazit van een Netwerk-uitzending waarin hij te gast was een paar jaar geleden. En zie waar ze nu reclame voor maken: matigen!!!!

Denk je echt dat Heineken wil dat je 'nee' zegt tegen je tweede of derde biertje? Wat denk je dat dat voor hun omzetcijfers zou betekenen als iedereen die hun bier drinkt dat echt zou doen? Dat ze willen dat jij het bij 1 of 2 houdt, is net zo'n fantasie als het compleet scheve beeld in deze commercial dat alleen mannen te veel drinken en alle vrouwen op zoek zijn om gered te worden. Wake up! Fop jezelf niet langer...

Een beetje

Maar waarom werkt het niet? Hoe kan dat nou, dat je met jezelf afspreekt dat je iets weer een beetje gaat doen en dat het dan compleet uit de hand loopt? Dat komt omdat een beetje hartstikke onduidelijk is! Wat is een beetje? Daarover  valt te onderhandelen met jezelf... is 4 gram suiker een beetje suiker? Of 1 gram? Of is 10 gram suiker een beetje? Het antwoord... bestaat niet!

"Het idee dat mensen hebben en van hun eigen matige consumptie, hangt niet samen met de hoeveelheid die ze er daadwerkelijk van eten of drinken. Mensen zeggen dat hun eigen gebruik matig is omdat ze DENKEN dat ze minder gebruiken dan wat ze zelf 'met mate' vinden" -  onderzoeker Michelle vanDellen.

Een nieuw onderzoek , gepubliceerd in het wetenschappelijke blad Appetite, wijst uit waarom matigen niet werkt: de definitie van wat 'met mate' is, is voor iedereen anders. Psychologen en neuro-wetenschappers van de universiteit van Georgia en Duke university zochten uit hoe wij bepalen wat 'met mate' is. De uitkomst van dat onderzoek verklaart een boel!
Bij het vaststellen wat 'met mate' is zijn we ongelooflijk bevooroordeeld door wat we zelf graag eten/roken/drinken/doen.
Een voorbeeld met eten: mensen zijn waanzinnig slecht in inschatten hoeveel ze gegeten hebben: zowel in hoeveelheid als in de hoeveelheid calorieën in dat eten zaten. Ze hebben geen idee... maar zeggen nog steeds dat ze gezonde keuzes maken en dingen 'met mate' eten. Kortom: mensen die 40 gram chips met mate vinden, eten zelf soms 70 gram en noemen dat nog steeds 'met mate'... omdat ze geen idee hebben hoe 40 gram chips eruit ziet. Dat geldt voor mensen met overgewicht, ondergewicht, gewoon gewicht: iedereen dus.
Daarnaast spelen dus je eigen voorkeuren een enorme rol in wat jij 'met mate' vind. De onderzoekers concluderen dat hoe meer mensen van iets eten, hoe groter de portie is die zij nog 'met mate' vinden. Een ras-carnivoor die met gemak een t-bone opeet, vind een tartaartje absoluut vlees 'met mate'. Een vegetariër denkt daar heel anders over.
Daarnaast vinden mensen hun eigen gedrag al snel 'matiger dan gemiddeld'.
Onderzoeker Michelle vanDellen zegt het zo: “Deze resultaten laten zien dat mensen hun eigen consumptie beschouwen als  'met mate'. Mensen lijken 'overmatig' te definiëren als 'meer dan hun eigen huidige consumptie', als ze er al ideeën over hebben. Daaruit blijkt dat ze er niet over nadenken als een vaststaande hoeveelheid van een bepaald soort eten.
Nog belangrijker, definities van matige consumptie hangen sterk samen met hun eigen consumptie: hoe meer mensen zelf ervan eten of drinken, hoe groter de hoeveelheid is die zij als 'matig' beschouwen.
Daarnaast: het idee dat mensen hebben van hun eigen matige consumptie, hangt niet samen met de hoeveelheid die ze er daadwerkelijk van eten of drinken. Mensen zeggen dat hun eigen gebruik matig is omdat ze DENKEN dat ze minder gebruiken dan wat ze zelf 'met mate' vinden."

Kortom: de proefpersonen vonden de hoeveelheid die zij aten altijd 'met mate'. Zelfs wanneer ze helemaal niet doorhadden dat ze er veel meer van aten dat dat ze zelf dachten. Ook hier maakte het niet uit wat de proefpersoons' gewicht of BMI was. (En ja, ik weet dat BMI vaak niets zegt over gezondheid, maar het is de maat die de onderzoekers gebruiken en ik daarom hier ook).
Een echt voorbeeld ter illustratie: Naomi vindt ijs niet zo heel bijzonder lekker. Haar definitie van 'met mate' ijs eten is misschien 4 bolletjes per jaar. Voor haarzelf is dat zelfs veel. Ik vind ijs super lekker. Ik vind eens in het kwartaal een hele pot Ben & Jerry's absoluut nog 'met mate'. Waarom ik dat vind? Omdat ik vroeger wel een bak per week at, soms 2.

Zoals je ziet: tussen de 'met mate' zit een enorm verschil... en niemand kan zeggen wat het juiste antwoord is!

In haar boek 'Better than before', noemt gedragsexpert Gretchen Rubin  'moderation' (matig gebruik) zelfs een 'gevaarlijk concept': "Jezelf vertellen dat je iets matig doet, kan misleidend zijn. Want het concept 'met mate' staat gelijk aan redelijk en impliceert zelfs controle. Het is echter een relatieve term. Matig ten opzichte van wat? 200 jaar geleden at de gemiddelde Amerikaan nog geen vijfde van de hoeveelheid suiker die we nu eten. Dus suiker 'met mate' gebruiken nu kan gelijk staan aan compleet overmatig als je de geschiedkundige maatstaf ernaast legt". Matigen noemt zij 'fuzzy' gedrag.

Wat als je een salade eet met gluten-vrije, lactose-vrije, honing-mosterd-dressing zonder conserveermiddelen of kunstmatige aroma's, a 29,8 gram suiker per 100 ml. Is dat dan nog matig qua suiker? Is dat gezond? Is dat überhaupt nog duidelijk voor je? Of denk je nu: bekijk het... als soep en sla al niet meer kan! Dat laatste is een gevolg van de onduidelijkheid, van information overload. Dat is de reden waarom je niet meer weet wat 'met mate' is. ! 

Eten zonder remmen

Daarnaast kan je er zelf soms weinig aan doen dat je dooreet. Sommig eten is gemaakt, uitgevonden, met precisie samengesteld om door te eten. In de Whole30 noemen we dat 'eten zonder remmen'.
Het gaat om de hoeveelheid zoet-zout-vet in eten. Toen voedsel nog schaars was werd zoet eten (bijvoorbeeld bessen) beloond omdat het suiker voor directe energie leverde en je dus even moest dooreten. Je wist tenslotte nooit wanneer je het volgende eten met suiker zou vinden. Daarom krijgen je hersenen bij het eten van iets zoets een kleine stoot dopamine, wat een goed gevoel geeft. Bij zout idem dito omdat het op mineralen duidt. Vet idem dito omdat het langdurige energie geeft.
De voedingsindustrie heeft er een studie van gemaakt waar het 'bliss-point' zit: hoeveel zoet, zout, vet voor een onweerstaanbare beloning zorgt... waardoor jij niet/moeilijk kan stoppen met eten. 
Eten zonder remmen bevat altijd veel calorieën, veel snelle koolhydraten, weinig voedingsstoffen, weinig verzadiging. Het is ontwikkelt in laboratoria om de beloningscentra in je hoofd voor zoet, voor zout en voor vet tegelijk te stimuleren, zodat je er letterlijk een kick van krijgt. Soms zelfs een vreetkick.
Je hoofd vindt het gevoel dat dit soort 'voeding' geeft lekker: je hebt er dus vaak trek in en stoppen is lastig.
Dit soort eten gooit je spijsverteringshormonen in de war, waardoor je honger hebt terwijl je zat energie in voorraad hebt (leptine-resistentie), je kan het alleen niet meer vrijmaken.
Dit soort eten-zonder-remmen is overal, er wordt overal voor geadverteerd en mensen in je omgeving houden het soms letterlijk onder je neus. Je hebt wilskracht nodig om te bepalen wat 'met mate' voor jou ook alweer was. Die wilskracht gebruik je ook om niet te Facebooken op je werk, om geduldig te blijven met je kinderen, om niet die net te dure aankoop te doen in een webwinkel... Kortom: je bent aan de verliezende hand op wilskracht gebied.
Is opgeven van dit soort eten dan de enige mogelijkheid? Het vervelende antwoord: vaak wel, in ieder geval een hele tijd... 'Nee' zeggen, is veel makkelijker dan 'soms, misschien, een beetje'. In ieder geval totdat jij je relatie met dat eten hebt veranderd. En dan nog blijft het vaak tricky. Het is niet voor niets dat ze alcoholisten aanraden nooit meer een druppel te drinken... dat is omdat: "Geniet en drink met mate" voor hen niet werkt! Datzelfde kan gelden voor jou en bepaalde soorten eten...

Ik krab me altijd achter mijn oren wanneer 30 dagen groenten, fruit, vlees, vis, eieren, olijven, avocado's, noten eten ineens als extreem gezien wordt... en je maaltijden vervangen door poeders, shakes en pillen compleet geaccepteerd wordt

Extreem... of duidelijk?

Mensen die een Whole30 gaan doen, krijgen vaak van hun omgeving te horen dat ze het nogal extreem vinden. Ik krijg vaak van Whole30 nederland met matemensen die besluiten geen Whole30 te gaan doen te horen dat ze het TE extreem vinden. Nogal onverwacht: ik ben het niet met ze eens. De Whole30 is duidelijk en daardoor makkelijker!
Stel je voor dat ik zou zeggen dat je matig moet zijn met suiker en je staat met een zak AH biologische tomatensoep in je handen in de supermarkt. Je leest op de voedingswaardetabel: 3 gram suiker per 100 ml. Het pak is een halve liter. Wat is dan matig met suiker zijn? Een borrelglaasje van deze soep? Of kan het hele pak? En wat als je bij de soep een salade eet met gluten-vrije, lactose-vrije, honing-mosterd-dressing zonder conserveermiddelen of kunstmatige aroma's (a 29,8 gram suiker per 100 ml). Is dat dan nog matig qua suiker? Is dat gezond? Is dat überhaupt nog duidelijk voor je? Of denk je nu: bekijk het... als soep en sla al niet meer kan!
Dat laatste is een gevolg van de onduidelijkheid, van information overload. Dat is de reden waarom je niet meer weet wat 'met mate' is.
Daarom schrijft het programma voor '30 dagen geen toegevoegde suiker', dan kan de tomatensoep terug in het schap omdat er rietsuiker in zit en de dressing om het eerste ingrediënt (!) suiker is. Duidelijk en makkelijk... niets extreems aan. Daarnaast: het gaat om een leerproces van 30 dagen...
(En: ik krab me altijd achter mijn oren wanneer 30 dagen groenten, fruit, vlees, vis, eieren, olijven, avocado's, noten eten ineens als extreem gezien wordt... en je maaltijden vervangen door poeders, shakes en pillen compleet geaccepteerd wordt).

De oplossing van de hele 'met mate'-puzzel zit hem in 1 woordje: kiezen. Leer kiezen met de voordelen en nadelen.

Food freedom

De oplossing van de hele 'met mate'-puzzel zit hem in 1 woordje: kiezen. Leer kiezen met de voordelen en nadelen. Zoek uit wat de voor en nadelen voor jou zijn en kies vervolgens of je de consequenties wil aanvaarden. Doe daarna wat je gekozen hebt, zoveel als je wil en: move the hell on! Niets balansdagen, niets eraf sporten... gewoon bij het volgende eetmoment opnieuw kiezen.
Dat is iets waar we in de Whole30 minimaal 2 maanden aan werken... en daarna blijft het soms jaren een leerproces.
Je hoeft van ons niet de rest van je leven 100% perfect volgens het programma te eten. Wel willen je idee van hoe je minder gezond eten kan aanpakken.... omdenken!

Doe een Whole30 (soms meer dan 1 Whole30). Leer welke uitwerking welk eten op jou heeft, op hoe je je voelt, hoe je eruit ziet, hoe gezond je bent, hoe je training gaat. Verander je smaak, verbreek de band die je hebt met 'eten-zonder-remmen', leer het verschil tussen honger en lekkere trek.

Besluit na je Whole30 om het eten wat echt een negatieve impact heeft op je gezondheid en op je leven nooit meer te eten. Nooit meer. Leer dat dit niet afzien is, maar de beste keuze die je kan maken voor een gezond en gelukkig leven.

 Leer hoe je gezond kan omgaan met ongezond eten. Leer kiezen. Stel vragen als: Wil ik dit echt? Is dit het waard? Kan ik iets anders eten en ook tevreden en gezellig zijn!

Eet zo min mogelijk van het minder gezonde spul en bouw al helemaal geen regelmaat in. Soms eet je weken helemaal niets uit deze categorie en soms iedere dag... en allebei is okay. Zolang als je blijft kiezen, desnoods bij iedere hap die je neemt. 

Ons uiteindelijke doel is food freedom... de situatie waarin je jezelf niet meer loopt te foppen, wanneer je de consequenties van je keuzes aanvaardt, waarin je kiest en niet klaagt over de nadelen, waarin jij geen slachtoffer bent maar de eindverantwoordelijke... Waarin je energie, hoe je je voelt, hoe je eruit ziet, je gezondheid zeker niet 'met mate' is.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.