Zelfvertrouwen, hoe kom je eraan?!

Zelfvertrouwen, bijna iedereen kan daar wel wat meer van gebruiken. Misschien niet altijd, maar iedereen heeft situaties in zijn leven dat hij/zij even begint te twijfelen aan zijn/haar kunnen. Daarover heeft HealthCreators begin februari 2016 een heel praktisch blog geplaatst: Yes, you can! 7 tips voor meer zelfvertrouwen.
Vlak daarna las HealthCreators coach Brenda een stuk in The book of life over hetzelfde onderwerp: over de oorsprong van zelfvertrouwen. Het is minder praktisch dan het eerdere blog, maar wel heel interessant en waardevol.
Brenda deelt die kennis uit 'The book of life' met haar eigen inzichten in dit blog.

Heel veel beroemde artiesten en sporters zien eruit alsof ze super veel zelfvertrouwen hebben.. want ga er maar staan: op zo'n podium of op het veld in een groot uitverkocht stadion. Toch vertellen ook deze mensen dat ze soms problemen hebben met hun zelfvertrouwen, dat ze twijfelen of ze het wel kunnen. Natuurlijk heb ik weer een goed voorbeeld uit een sport die ik zelf op de voet volg: CrossFit, en dan vooral de vrouwencompetitie.
In 2015, toen wij zelf op de tribune zaten in Los Angeles, was er een deelnemer die voor het eerst meedeed en die tot ieders verbazing de leiding Sara Sigmundsdottirnam en niet meer af leek te geven: de IJslandse Ragnheidur Sara Sigmundsdóttir.
Op de laatste dag begon haar voorsprong te slinken en op het allerlaatste onderdeel verloor ze de titel (en zelfs de tweede plaats). Aan het begin van het 2016 seizoen legt ze in een interview uit dat dit voornamelijk kwam door gebrek aan zelfvertrouwen. Ze was er onbevangen ingegaan, maar op de laatste dag, met de winst in zicht, kwam de twijfel. Kan ik dit wel? Ben ik wel de beste? Hou ik dit nog een dag vol? Het was die twijfel, verlies aan onbevangenheid, het gebrek aan zelfvertrouwen dat haar de das om deed, zegt ze zelf.
Een leuke vraag die ik mezelf vervolgens stelde, is: hoeveel zelfvertrouwen zou ik hebben als ik kon CrossFitten als Sara Sigmundsdóttir? Ik kan je vertellen: irritant veel. Hoewel ik op mijn eigen niveau tot tevredenheid presteer, loop ik niet heel vaak over van het zelfvertrouwen wanneer ik ergens anders train dan in onze eigen studio. Ik zou denken dat als ik de helft van het talent, de kracht en de techniek van Sara Sigmundsdóttir zou hebben, dat ik dan overal vol zelfvertrouwen naar binnen zou lopen. En zij, twijfelt op die laatste dag precies aan dat talent, die kracht en die techniek. Grappig toch?
Het lijkt er dus op dat zelfvertrouwen veranderlijk is: het hangt niet af van wat je hebt of wat je kunt, maar van wie je bent, van de situatie... En uit een artikel in 'The book of life' blijkt dat er drie andere factoren zijn, die veel meer invloed hebben: of je het beter doet dan je ouders, of je het beter doet dan je leeftijdsgenoten en wat voor een soort liefde je gekregen hebt als kind.

Succes en geld is dus niet de sleutel van de kluis met zelfvertrouwen.

Rare verdeling van zelfvertrouwen

Zelfvertrouwen hebben is van onschatbare waarde voor een gelukkig leven. Wanneer je continue aan jezelf twijfelt en angstig bent voor wat anderen vinden van wie je bent en wat je doet, dan is het lastig genieten. Vaak nemen we een voorbeeld aan succesvolle mensen: buitengewoon rijk, mooi en/of met ladingen spectaculaire vrienden en we denken dat zij moeten bulken van het zelfvertrouwen... Precies wat ik hierboven doe met Sara Sigmundsdóttir: vergelijken en denken dat wanneer je zou hebben wat de ander heeft, dat je dan wel zelfvertrouwen zou hebben. En dat blijkt dus een denkfout! Een veelgemaakte denkfout.
Maar nu gebeurt er iets interessants: er zijn mensen met een gewone baan, een normaal lichaam en doorsnee vrienden, die ook een spectaculaire hoeveelheid zelfvertrouwen aan de dag leggen. En dan zijn er anderen die als een rupsje-nooit-genoeg nog zoveel succes kunnen hebben, maar voor wie het bijbehorende zelfvertrouwen uitblijft. Het maakt niet uit hoe goed ze het doen, ze zitten altijd vol genadeloze zelfkritiek, denken altijd dat ze niet goed genoeg zijn in wat ze doen en soms twijfelen ze eraan of ze het waard zijn te bestaan. Alleen al de hordes talentvolle sterren die op een 27e aan hun succes (en drugs) ten onder gaan is daar een wrang bewijs van.
Succes en geld is dus niet de sleutel van de kluis met zelfvertrouwen. The book of life beschrijft een soort vreemde, interne, subjectieve logica die ten grondslag ligt aan zelfvertrouwen... die niets te maken heeft met wat je doet en hoe je dat doet. De drie opvallendste factoren daarbij:

Een doorsnee persoon kan meer zelfvertrouwen hebben dan iemand die op het eerste oog veel succesvoller lijkt.

1. Hoe je ouder van hetzelfde geslacht het heeft gedaan

Of je het als meisje beter doet dan je moeder, of als jongen als je vader, heeft misschien wel de grootste invloed op de hoeveelheid zelfvertrouwen Zelfvertrouwendie iemand heeft. Het lijkt erop of zelfvertrouwen vooral is weggelegd voor degene die zijn ouder van hetzelfde geslacht heeft ingehaald, of dat in ieder geval zelf vindt.
Als je vader een kruimeldief was en jullie kwamen thuis nauwelijks rond, dan kan een gewone 9-tot-5-baan met een modaal salaris en de stabiliteit die dat biedt genoeg zijn om te bulken van het zelfvertrouwen. Je doet het veel beter dan die ouwe!
Andersom werkt het ook zo: als je ouders buitengewoon rijk en succesvol zijn en jij bent gewoon rijk en succesvol... dan kan dat enorm aan je zelfvertrouwen knagen. Ondanks een bankrekening met 6 of 9 nullen, een groot huis, een mooie lief en een dikke auto. Misschien voel je je dan, ondanks dat succes, alsnog onwaardig en dat heeft grote invloed op je zelfvertrouwen.
Het heeft dus verdomd weinig te maken met hoe ver je het schopt qua aardse zaken als geld, succes, huis, auto... Want een doorsnee persoon kan meer zelfvertrouwen hebben dan iemand die op het eerste oog veel succesvoller lijkt.

2. Hoe je het doet ten opzichte van je leeftijdsgenoten

Mensen met weinig zelfvertrouwen voelen zich niet minderwaardig aan zomaar iedereen die meer heeft dan zij of superieur aan iemand die minder heeft dan zij... We kijken voor de waarde die we onszelf toekennen juist ook heel erg naar een bepaalde groep mensen: degene waarmee we zijn opgegroeid, onze leeftijdsgenoten. Niet alleen leeftijd vergelijken we, ook dingen als afkomst, opleiding en kansen. Dan kom je dus uit bij wat met een mooi Nederlands woord heet: je peer group.Want wanneer iemand met dezelfde kansen het verder schopt dan jij, dan knaagt dat aan je zelfvertrouwen. En andersom.
Volgens die statistieken is het voor je zelfvertrouwen bijna te hopen dat je dus niet iemand in je peer group hebt die het schopt tot Olympisch kampioen, president van een land of de oprichter van een bedrijf van nationaal belang.

3. Het soort liefde dat je als kind gekregen hebt

Hoeveel zelfvertrouwen je hebt, hangt ook in grote mate samen met het soort liefde dat je hebt gekregen als kind. En vooral: of aan die liefde voorwaarden vastzaten.

Sommige ouders lukt het alleen om liefde te geven als tegenhanger van een prestatie, bijvoorbeeld: goede cijfers op school of sportieve prestaties op het veld. Ik moet ineens denken de documentaire "The short game" over hele jonge beroepsgolfers... en hun ouders!

Als jij zulke ouders had, dan ben je nu waarschijnlijk iemand die heel veel bevestiging van anderen nodig heeft om zelf tevreden te kunnen zijn. Vooral dit zinnetje heeft heel lang door mijn hoofd gespeeld. Ik moest ineens denken aan mijn vader die mijn zus op een soort open avond op school een compliment gaf omdat ze iets goed deed. Volgens mijn herinnering was het het bouwen van een toren van blokken. Het hoofd van de school wees mijn vader terecht, het zou beter zijn als hij had gevraagd: wat vind je er zelf van? Je raadt het al: wij zaten op een montessori-school. Die terechtwijzing is een soort running gag geworden in ons gezineen grappig verhaal dat op veel verjaardagen verteld werd en bij het minste en geringste werd ons lachend gevraagd: wat vind je er zelf van? Mijn beeld van hoofdmeester Bob was daarom dat van een soort softie. Terwijl hij dit mechaniek misschien kende en alleen maar wilde voorkomen dat de leerlingen van zijn school later naar erkenning gingen hunkeren voor zelfvertrouwen. (Overigens: de intentie van mijn vader was ook loepzuiver... daarvoor steek ik mijn hand in het vuur).
En dan heb je nog de mazzelaars, die van het begin af aan onvoorwaardelijke liefde kregen en daarom helemaal oké zijn met wie ze zijn, wat ze ook hebben en wat ze ook doen... die hebben zelfvertrouwen omdat ze weten dat er van ze gehouden wordt ook als ze alles even helemaal fout doen. Dat zijn de mensen die ontslagen worden en waarbij dat geen ramp is... zelfs niet heel even.

Brene Brown:
"Wholehearted leven doe je vanuit de wetenschap dat je waardevol bent. Het betekent wakker worden met moed, compassie en verbondenheid en weten dat wat je die dag ook wel of niet gedaan krijgt, dat jij (goed) genoeg bent. Het is 's avonds gaan slapen met de gedachte: ja, ik ben niet perfect, kwetsbaar en soms bang, maar dat veranderd niets aan het feit dat ik het waard ben om van te houden".

Wholehearted

Adem in, adem uit. Wat kunnen we hier nu van leren, vooral als je wel wat kunt gebruiken uit de afdeling 'zelfvertrouwen'?
zelfvertrouwenWanneer je deze interne factoren van zelfvertrouwen kent, dan kan je zien dat de dingen waarvan we verwachten dat het ons meer zelfvertrouwen gaat brengen (een goede baan, een dik salaris, een groot huis, een prachtig uiterlijk al dan niet met de hulp van een chirurg) dat absoluut niet kunnen leveren.
Je kan fantastisch veel succes hebben, maar als je ouders big shots zijn, je vriendje van school premier is geworden en je ouders vooral van je hielden als je met negens en tienen thuis kwam... dan kan je 273 dure auto's voor de deur hebben staan en nog steeds geen zelfvertrouwen hebben.
Dat is dus les 1 is: je gaat het niet krijgen van spullen of professioneel succes. Als dat tot nu toe je strategie is geweest, kan je dat los laten. Een bepaald inkomen, huis, gewicht of Fran-tijd gaat je geen langdurig zelfvertrouwen brengen.
Dat wil niet zeggen dat je het bijltje er op die vlakken meteen bij neer kan gooien, succes is nog steeds leuk... alleen gaat het je dus geen zelfvertrouwen geven. En dat is ook wel, op een rare manier, een rustig idee.
Maar wat kan je dan wel doen... want aan het succes van je ouders of peer group leden kan je niets veranderen, noch het het soort liefde dat je als kind hebt gekregen. Ben je dan veroordeeld tot een leven zonder zelfvertrouwen? Gelukkig niet, zeg!
De uitdaging ligt erin dat je je ervan bewust bent dat je tot nu toe de oplossing zocht in vergelijking met anderen, in professionele, economische, materialistische prestaties... of misschien wel in je uiterlijk. Dat je tegen jezelf zegt: "Ik heb zelfvertrouwen als ik in een bepaalde spijkerbroek pas of een maat kleiner heb dan mijn vriendin of als de weegschaal een bepaald getal aanwijst". Maar in dat soort dingen ligt de oplossing dus niet.
De oplossing ligt wel in acceptatie: dat je jezelf en alles wat je tot nu toe bent tegengekomen op je pad leert begrijpen en accepteren. Daarbij hoort ook je verdiepen emoties als schaamte, vernedering en hoe voorwaarden op liefde werken. Professor Brene Brown heeft hier baanbrekend werk verricht met haar onderzoek naar schaamte, kwetsbaarheid en moed. Wat uiteindelijk de definitie opleverde: schaamte is het pijnlijke gevoel wanneer je gelooft dat je onvolmaakt bent, fout bent en dat je daardoor verbondenheid en liefde niet waard bent. In haar onderzoek kwam ze de zogenaamde wholehearted mensen tegen. Eraan werken dat je meer wholehearted wordt, is volgens haar (en mij) de oplossing. Wat is dat dan?
Brown: "Wholehearted leven doe je vanuit de wetenschap dat je waardevol bent. Het betekent wakker worden met moed, compassie en verbondenheid en weten dat wat je die dag ook wel of niet gedaan krijgt, dat jij (goed) genoeg bent. Het is 's avonds gaan slapen met de gedachte: ja, ik ben niet perfect, kwetsbaar en soms bang, maar dat veranderd niets aan het feit dat ik het waard ben om van te houden".
Misschien klinkt dat heel erg zweverig in je oren, maar Brown geeft in haar boek "De moed van imperfectie" hele tastbare dingen om aan te werken. Bijvoorbeeld:
• Kiezen voor authenticiteit en je minder aantrekken van wat anderen vinden.
• Kiezen voor zelfcompassie en perfectionisme loslaten.
• Kiezen voor veerkracht en stoppen met jezelf en je emoties verdoven.
Hoe meer je jezelf wholehearted weet te krijgen, hoe meer je zelfvertrouwen zal groeien... onafhankelijk van je inkomen, uiterlijk of status. Want wat blijkt: zelfvertrouwen heeft veel meer te maken met positieve psychologie dan met wat we weten te vergaren in de materiële wereld.

bb-download-6

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.