De AHA van de treinen van New York

Door Brenda Heskes, HealthCreator

mta-mapHet is zomer 2011. Na een zeer geslaagde vakantie in Miami en New York zitten Naomi en ik in de trein richting vliegveld JFK. Althans, dat hoop ik. We zitten namelijk in de "express train" en die stopt niet overal. Die stopt alleen bij de stations met een hagelwit halte-puntje op de plattegrond van de treinen van New York.  Als er een zwart puntje in dat witte puntje staat, stopt de trein niet. Na een bepaald station staan er in alleen nog maar zwarte puntjes. Ook het station waar wij kunnen overstappen op de shuttle naar JFK airport heeft een zwart puntje. Shit...
Paniek breekt uit in mijn hoofd. In gedachte zijn we ons vliegtuig al aan het missen. Kunnen we nog uitstappen en in de volgende niet-express trein stappen? Of lopen we dan nog meer kans om ons vliegtuig te missen? Staat er nog genoeg op de bankrekening om een ander ticket naar huis te kopen? Wat moeten we doen als dat niet zo is? De paniek wordt groter. Ik staar nog een keer naar de plattegrond van het treinennetwerk, in de hoop dat dat zwarte puntje bij de halte van ons station wit is geworden. Dat is niet zo.
Keer op keer haal ik de plattegrond tevoorschijn en stop hem weer weg. Bij ieder station check ik of deze een wit puntje had, check... check... check... Ik vertel mezelf: "Als de trein stopt op het eerste wit-met-zwarte puntje na het laatste hagelwitte-express-puntje... dan zijn we veilig. Dan gaat ie ook stoppen op onze halte". Nog 3 witte puntjes te gaan....
Naomi wordt gek van me. Ik word steeds nerveuzer en probeer de namen van de stations te lezen waar we langs razen. Als dat lukt, zwaai ik met mijn plattegrond en roep iets als: "Zie je wel, een zwart puntje. Dan stopt ie niet. En die van ons heeft een zwart puntje. Kijk maar." Iedere keer geef ik het kaartje aan haar en wil het dan weer terug hebben... om een nieuwe inschatting te gaan maken of we gaan stoppen bij "onze halte".
Het laatste witte puntje is geweest, vanaf hier alleen maar gitzwarte puntjes. De trein vertrekt. Op naar het volgende station of naar een rangeerterrein? Zou wel raar zijn, er zitten nog meer mensen in de trein. Het station van het eerste zwarte haltepuntje nadert. De trein gaat langzamer rijden en... stopt. Geen wit puntje, toch gestopt! Ik slaak een zucht van verlichting. Onheil afgewend.

256699_2044376876413_454232_oDan maakt Naomi een grap die bij mij een super grote AHA oplevert: "De trein is natuurlijk alleen maar gestopt omdat jij dat kaartje vast had".

Het is een grap die mijn leven verandert. Ik snapte namelijk dat dat niet waar was. Of ik de kaart vast had of niet, had geen enkele invloed op of de trein ging stoppen. Dus ook geen enkele invloed op het al dan niet missen van het vliegtuig. Toch gaf het mij het gevoel dat ik controle had over de situatie. Een gevoel van controle in een zee van paniek. Zelf gecreëerde paniek! Want van al de in mijn hoofd uitgewerkte doemscenario's was er niet eentje werkelijkheid geworden. Letterlijk paniek om niks dus... die ik te lijf ging met schijncontrole. "Doe ik dat vaker?", vroeg ik me af.

Het antwoord is: ja. En ik ben niet alleen. Wie herkent het vloeken op een file? Heeft nul invloed, lost ie niet sneller van op. Ik herinner me dat mijn moeder altijd dat hendeltje aan het plafond van de auto beet hield als we met de auto over de bergen in Oostenrijk reden, langs een afgrond. Dat hendeltje gaat je echt niet redden als mijn vader per ongeluk die afgrond inrijdt met zijn hele gezin... schijncontrole dus.
Soms valt het veel minder op als het vasthouden van plattegrondjes en hendeltjes.  Mensen die zich weken, maanden zorgen maken over het weer op hun aanstaande trouwdag, bijvoorbeeld. Ook die zorgen zijn om niets. Want het weer is echt het laatste wat zich wat aantrekt van ons gestress over voorspellingen. (De betrouwbaarheid van de weersvoorspellingen nog even buiten beschouwing gelaten.)

Misschien is ons geleerd om op alles voorbereid te zijn. Wat best handig kan zijn, maar de hele tijd de horizon van je leven afzoeken naar de volgende aanstormende noodsituatie... is niet de oplossing. Dan ben je in een constante stress en alertheid. Dood moe wordt je ervan. Want je lichaam reageert precies hetzelfde op een echte noodsituatie als op eentje die zich alleen in je hoofd afspeelt: Je bloeddruk gaat omhoog om meer zuurstof naar je spieren te sturen. Je stofwisseling gaat op een laag pitje om energie te sparen. Je gaat sneller ademhalen. Adrenaline wordt in je systeem gepompt. Allemaal om je voor te bereiden als je ineens moet vluchten of moet vechten voor je leven. Of je nou oog in oog staat met een boze beer of dat er een zwart puntje op je treinplattegrond staat: je lichaam bereidt zich hetzelfde voor.
Waarschijnlijk is dat de echte noodsituatie die je moet aanpakken: die verhalen die je jezelf vertelt. Niet de toekomstige disasters, die verhalen in je hoofd, de onechte noodscenario's die je zelf creëert. Maar hoe doe je dat?

schermafdruk-2014-08-12-15-09-20Dit is hoe ik dat aanpak: eerst kijken of de situatie zich in het echt voordoet (ben ik al te laat voor het vliegtuig?) of dat het zich afspeelt in je hoofd (denk ik alleen maar dat ik misschien het vliegtuig niet ga halen?).
Wanneer iets echt op dat moment aan de hand is (je hebt je vliegtuig gemist): accepteer dat dit zo is en onderneem actie om de situatie die nu ontstaan is op te lossen.
Wanneer je nog in het verhalen stadium bent, kijk dan even of je invloed hebt op de situatie, of je in actie kan komen om te zorgen dat het noodscenario zich niet voor gaat doen. Voor mij helpt het verhaal van de treinplattegrond enorm: die korte bewustwording is vaak al genoeg om een stap terug te doen. Ik check mijn eigen gedachtegang regelmatig als het me opvalt dat ik gestresst ben. Dan bedenk ik me ineens: hey, hou ik nou de treinkaart vast om zo de trein tot stoppen te dwingen? Daarna moet ik meestal even giechelen en dan dwing ik mezelf tot echte actie. Als ik dat had gedaan in de trein naar JFK airport, had dat er zo uitgezien: Heeft de actie die ik onderneem (treinkaartje vasthouden) überhaupt de mogelijkheid van een oplossing in zich? (Nee). Zo nee,wat kan ik wel doen? Bijvoorbeeld aan een andere reiziger vragen of deze trein stopt op onze halte. Die had het treinensysteem kunnen uitleggen en kunnen bevestigen dat de trein zou stoppen. Opgelost. Weg stress!
Niet alleen ikzelf maar ook vriendinnen kennen het verhaal van de treinplattegrond. Soms krijg ik een berichtje, dat ze midden in een zelfgecreëerde panieksituatie aan mijn verhaal moesten denken. En dat dat ze net genoeg rust gaf om iets te gaan doen waar ze wel invloed op hadden. Of om de gedachte te laten voor wat ie was en gewoon een kopje thee te gaan drinken.

Wat je niet moet doen, is je eindeloos zorgen gaan maken. Er is namelijk nog nooit een probleem opgelost doordat iemand zich er heel erg zorgen over ging maken. Ik vond pas een toepasselijke quote van Shantideva: "Als je je probleem kunt oplossen, wat heeft zorgen maken dan voor een nut? Als je het niet kunt oplossen, wat heeft zorgen maken dan voor een zin?".
En ongeveer 1300 jaar later geeft Eckhart Tolle, schrijver van 'De kracht van het nu', een soortgelijk antwoord. Hij kreeg tijdens een live vragensessie de vraag: "Maar ik leef in de echte wereld, ik moet echte zaken regelen. Daar moet ik me dan toch zorgen over maken?".
Je ziet Tolle tijdens de vraag al grinniken. Daarna slaat hij overduidelijk de spijker op zijn kop: "Het is waar, je moet in de echte wereld in actie komen. Maar je hoeft je niet eerst zorgen te gaan maken om daarna pas in actie te kunnen komen."

Bekijk de video met Tolle hier.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.