Shitty first draft: Laat de dreinende kleuter in je los!

Wanneer wij, volwassen mensen, eens goed boos, gefrustreerd, geraakt, gekwetst, geirriteerd of een ander emotie die begint met ge- worden.... dan halen we een paar keer diep adem en lossen we dat op een volwassen manier op. Toch?
Maar ergens in je zit een stemmetje dat als een klein kind heel hard wil roepen:

het is zooooooo f*cking oneerlijk!

Misschien heeft dat stemmetje wel een paar goede punten in te brengen en daarom in dit blog een pleidooi: laat de boze kleuter in je naar buiten... op papier!

Volgens Brene Brown, onderzoeksprofessor in sociale wetenschappen en bestseller schrijfster, is al die emoties opschrijven precies zoals je hem ervaart, met alle eerlijkheid van een boos klein kind, een betere methode om lastige emoties te leren begrijpen dan rustig en weloverwogen op zoek te gaan naar een oplossing. Ze noemt het een Shitty First Draft, SFD, wat vrij vertaald zoiets betekend als: "een eerste kut-versie". Pardon the language. Je kunt ook wel zeggen "een snelle eerste versie"... maar dat werkt toch minder goed. Je moet in die SFD juist ongecensureerd je emotie opschrijven, zelfs als daar oncharmante woorden voor nodig zijn.
Wij hebben de SFD uitgeprobeerd: het werkt! (En: Nee, ik ga later in dit blog geen voorbeelden geven. SFD's deel je niet met iedereen!)

Laat ik eerst even uitleggen waarom ik alles wat Brene Brown voorstelt aan methodes op zijn minst ga uitproberen.
Soms lees je een boek van iemand waarvan je meteen denkt: "Briljant, dat had ik jaren eerder moeten lezen!"
BoekenDat heb ik gehad met alle boeken van Brene Brown. Die lezen alsof je haar dagboek te pakken hebt gekregen: ze doet en denkt zo mogelijk nog raardere dingen dan Bridget Jones (of ik). Maar dan komt het: daarna gaat ze op onderzoek uit en spit ze door bergen data heen om een bepaalde emotie of gevoel uit elkaar te rafelen en te begrijpen. Die data zijn honderden interview met mensen over hun leven, aangevuld met kennis uit boeken en studies.
Ze onderzoekt de moeilijke onderwerpen als schaamte, schuldgevoel, vertrouwen, kwetsbaarheid... maar brengt haar bevindingen doorspekt met humoristische verhalen. Bijvoorbeeld over hoe ze zich als tiener zo schaamde over een ingesproken boodschap op iemands antwoordapparaat dat ze samen met haar zussen en broer gaat inbreken bij die persoon om het bericht te wissen.
"Die vrouw wil ik ontmoeten", besloot ik. Dus toen ik op haar website las dat ze in Europa (London) een workshop zou geven, twijfelde ik wel even, maar Naomi gelukkig niet. Ik schreef me in voor de workshop, regelde een slaapplaats bij een vriendin en boekte een ticket naar London. Onderweg daar naartoe las ik haar nieuwe boek Rising Strong. De 'Shitty First Draft' was hetgene wat ik het allerleukste vond... en ook zo toepasbaar op mezelf.

"Ik ben slim" vs "Ik ben stom"

Wat Brown uitlegde tijdens de workshop, is dat we een aantal verhalen hebben die we over onszelf aan onszelf vertellen. BreneIedereen heeft een paar standaard verhalen. Tijdens ons leven trainen we onszelf om dingen die we niet snappen, gebeurtenissen die we niet leuk vinden... snel te vertalen naar iets wat we wel snappen: een van de standaard verhalen die we aan onszelf over onszelf vertellen. Daar worden we zo goed in dat we het in seconden kunnen.
Dat verhaal kan zowel positief ("Ik ben slim") als negatief zijn ("Ik ben stom").
Jouw standaard verhaal heeft grote impact op hoe je de wereld ervaart. "Onze emoties krijgen the first crack, de eerste kans, om betekenis te geven aan wat er om ons heen gebeurd", vertelt Brown in de workshop. "Je brein grijpt alles aan om iets te snappen, het is een overlevingsmechanisme. En zodra je een gebeurtenis terug hebt weten te brengen tot iets wat je brein weer kan begrijpen, zodra de onzekerheid dat je niet snapt wat er toch allemaal gebeurt weg is, dan krijg je een beloning: een goed gevoel. Zelfs als je verhaal negatief is voor jou!"

Een voorbeeld: Stel je doet een opleiding en tijdens een van de lesdagen stelt de docent een vraag, waarop jij het eerste antwoord wat in je opkomt door het lokaal roept. (Zou ik noooooooooooit doen, vraag maar aan mijn mede-studenten in orthomoleculaire gezondheidsleer). Het is even stil... de docent kijkt je aan en sommige andere studenten draaien zich even om....  Dat zijn de feiten, vanaf hier gaat je brein aan de slag om die feiten in een paar seconden naar je standaard verhaal om te buigen.

  • Versie 1: Jouw standaard verhaal is "Ik ben stom"... dan gaat het verhaal in je hoofd heel snel zo: "Oh, shit, shit, shit... fout! Helemaal fout! Nu ziet iedereen dat ik er helemaal geen ruk van snap. Wat doe ik hier eigenlijk? Ik ben niet slim genoeg voor deze opleiding! Ik ben stom!".
    Zo, die laatste zin snappen we tenminste: de orde in de wereld is hersteld. Waarschijnlijk krijg je een rood hoofd, mompel je wat, wil je onder de tafel kruipen... maar ergens zit er ook een randje opluchting, want over het feit dat je stom bent, heb je in ieder geval wel gelijk.
  • Versie 2: Jouw standaard verhaal is "Ik ben slim"... dan gaat het verhaal in je hoofd heel snel zo: "Ha ha... die zagen jullie niet aankomen, he?! Ik snap niet alleen de materie die we nu aan het doen zijn, ik leg ook razend snel verbanden met wat we eerder gehad hebben. Zo slim ben ik!".
    Ook die laatste zin snappen we, net als de rest, ook hier: de orde in de wereld is hersteld. Waarschijnlijk ga je  rechtop zitten met een zelfverzekerde grijns op je hoofd... want over het feit dat je slim bent, heb je zeker gelijk.

De feiten zijn precies hetzelfde, de uitkomst voor jou het compleet tegenovergestelde! En je beleving ook... en dat gaat zo door... Je. Hele. Leven. Tenminste: als je niets aan je (begrip van je) standaard verhaal doet!

Leugens die eerlijk verteld worden

In de workshop is Brown ondertussen verder gegaan met de uitleg: "Zolang we geen verdere feiten hebben, verzinnen we gewoon verhalen om de lege plekken in onze kennis te vullen. Dat zijn vaak 'confabulations': leugens die eerlijk verteld worden omdat de leugenaar het zelf echt gelooft. Wat nu nodig is, is moed! De moed om onder ogen te komen dat je jezelf deze verhalen vertelt... zodat je een ander einde kan gaan schrijven. Dan wordt je de schrijver van je levensverhaal, in plaats van slechts de hoofdpersoon in een verhaal dat al vastligt".
Maar hoe doe je dat? Nou, je begint dus met die boze kleuter!

De verhalen die je jezelf vertelt, "Ik ben slim" of "ik ben stom", vertel je jezelf al vanaf de kleutertijd... daar zijn ze gemaakt, dus dat is de oorsprong. Dat is dus ook de startpunt van een nieuwe verhaallijn en het leren anders om te gaan met lastige emoties.

Stappenplan

  1. 1. Neem een recente of terugkerende, stressvolle of zelfs traumatische situatie in gedachte. Je weet dat je een goeie te pakken hebt als je een knoop in je maag krijgt, een rood/warm hoofd krijgt, je verstijfd of je hart begint te bonken. Ook als je gedachten meteen op hol slaan, heb je beet. Voorvallen waarbij je staat te schreeuwen tegen iemand (je kinderen, je partner) of waarbij je mails op poten naar mensen of instanties aan het schrijven bent, zijn top!
  2. 2.Schrijf nu je shitty first draft (kut eerste versie). Geef jezelf een kwartiertje om een paar blaadjes vol te schrijven... precies zoals jij het ervaren hebt. Laat de boze kleuter in je los en roep op papier heel hard: HET IS NIET EERLIJK! Niets nuance, niets verstand... ga op papier met de poppen gooien, val dreinend op de grond en sla er met je vuisten op, laat dikke tranen over je wangen biggelen. Dit is namelijk het stressvolle verhaal dat je jezelf aan het vertellen stressbent. Laat je boze kleuter de volgende zinnen afmaken:
    • Ik voel me..
    • In mijn lichaam voel ik…
    • Ik denk…
    • Ik geloof…
    • Ik doe… (of ik wil … doen).
    Polijst het niet, op het moment dat je denkt: 'oei, ik hoop dat niemand dit papiertje ooit zal lezen', dan ben je op de goede weg! Als je iets opschrijft wat je zelf niet snap, zet je er een '?' naast en schrijf je door.
  3. 3. Als het eruit is, kan je er wat rustiger met afstand naar kijken en misschien zelfs al lachen om jezelf als boze kleuter. Kijk rustig naar wat nu feiten zijn (uit ons voorbeeld: het valt stil en mensen in de klas kijken naar me) en welk verhaal jij daar verder van maakt (uit ons voorbeeld, de domme variant: iedereen vindt me stom/de docent is zich aan het afvragen of hij me eruit kan gooien en of hij me dan geld moet teruggeven/die arme man twijfelt inmiddels aan zijn kwaliteiten als docent omdat ik zulke domme antwoorden roep/shit, iedereen weet nu hoe dom ik ben).
    Word nieuwsgierig naar waarom jij juist deze conclusie trekt, waarom jij er dit verhaal van maakt. Het belangrijkste hierbij is dat je herkent dat je emoties niet zomaar verschijnen, maar het gevolg zijn van een verhaal in je hoofd... en dan nieuwsgierig naar dat verhaal wordt.
  4. 4. Check bij jezelf waar de feiten ophouden en jouw verhaal begint. Wat zou je kunnen doen om meer FEITEN te hebben? Wat moet je weten van de feitelijke situatie? Wat moet je weten over de mensen met jou in die situatie en wat kan je aan ze vragen? Wat moet je weten over jezelf?
  5. Maak met die verzamelde feiten een nieuw plan, leer er iets van! Maak een tweede versie met stappen waar je wat mee kan, een strategie… lach nog een keer om je SFD en gooi hem dan weg. Bij voorkeur in de open haard! Of berg ze ergens heel veilig op in een mapje waarop groot staat:

SHITTY FIRST DRAFTS!
Lezen op eigen risico, ik ben er inmiddels overheen!

Meer Brene Brown? In deze video legt ze (in het Engels) zelf een andere techniek uit 'Rising strong' uit: B.R.A.V.I.N.G. Waarmee ze deelt hoe 'vertrouwen ' in andere mensen en in jezelf in elkaar steekt.

Schermafdruk 2015-12-10 18.30.01

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.