Hoe voorkom je dat je steeds ‘terug bij af’ geraakt?

Veel mensen kennen het frustrerende gevoel van terug bij af zijn… en verbazingwekkend veel mensen hebben geen flauw idee hoe ze weer terug bij af zijn gekomen. Terwijl dat meestal heel simpel is: je bent weer op je oude, automatische piloot geschoten. Je doet weer wat je deed en dus krijg je het resultaat wat je had. Ook bekend als terug bij af.
Terug naar af komt omdat je terug gaat naar ‘normaal’ (je oude normaal). En dit is een typisch geval van een dieetmindset, een manier om jezelf voor de gek te houden, een manier waarop heel veel mensen denken… en de parallel met hoe we als maatschappij het hebben over de coronastrategie is voor mij kristalhelder. Daarover gaat dit blog dan ook… (let wel OOK, niet alleen)

Van de week kreeg ik een bedankmailtje van iemand die mee had gedaan met onze Whole30Thuis: ze had er veel aan gehad en nu… ging ze weer terug naar normaal.
Bij dat soort berichten draait mijn hart zich altijd een klein beetje om… want wanneer je terug gaat naar ‘normaal’ kom je altijd waar je was toen je een ander resultaat wilde: terug bij af! En: het veroordeelt je tot een leven lang in cirkels lopen.
Juist na een succesvolle reset moet je doorpakken om van je gunstige resultaat je nieuwe normaal te maken!

Discipline

Louis van Gaal zei het mooi in Op1: “Wanneer je het ene jaar kampioen bent geworden, dan kost het het volgende jaar meer moeite om die discipline te bewaken”.
Ook zijn voetballers, topsporters, hadden dus de neiging om de dingen die ze succes bracht te laten gaan op het moment dat ze dat succes 1x bereikt hadden.
Een deel van het probleem is dat we een ‘eindige’ mindset hebben, dat is ons geleerd: je stelt een doel, daar werk je naartoe. Wanneer je het bereikt heb: The End. Of dat doel nu een finishlijn van een race, kwartaaldoelstellingen zijn, een streefgewicht of: een bepaalde hoeveelheid bezette IC-bedden of een besmettingsgetal R0. Wat betreft dat laatste: ergens weten we wel dat we er pas zijn wanneer er geen noodzaak meer is om na te denken over besmettingsgraden en bezettingshoeveelheid. We zijn pas weer echt vrij, wanneer je je er helemaal geen zorgen over hoeft te maken….
Discipline is vrijheid. De quote van Jocko Willink is hierop van toepassing. We zien discipline vaak als een kooi waarin we opgesloten zitten en waar we uit willen breken. Maar uiteindelijk is discipline hetgeen wat ervoor zorgt dat je kan zijn wie je wil zijn, ongeacht wat anderen en de druk van de maatschappij ervan vinden.
Net zoals je pas echt vrij bent als het getal op de weegschaal je waarde als mens niet meer domineert of dat je het genot leert kennen van bewegen omdat het je in het moment zelf plezier brengt, niet pas bij de prestatie op de finishlijn.

Recalcitrant

Het is menselijk om zodra je er (bijna) bent om te verslappen in aandacht en discipline. Als Louis van Gaal het zegt, moet het waar zijn, niet???! :-)…
Zodra de cijfers ‘de goede kant’ opgaan, verdwijnt de discipline die je dat goeie resultaat bracht en… steekt recalcitrant gedrag de kop op. Je wil niet weten hoeveel mensen in de 4e week van de Whole30 ineens iets doen, waardoor ze de regels breken… Ik heb al allerlei kromme redenaties gehoord, soms in de categorie: de hond heeft mijn huiswerk opgegeten.
En niets menselijks is mij vreemd hoor: ik maak die redenaties ook… maar omdat ik heb geleerd om mijn eigen bullshit (die ik mezelf vertel) niet als leidraad voor beslissingen te gebruiken, lukt het steeds beter om trouw te blijven aan mezelf.

Vergelijking met corona

Ik weet dat we op dit moment 17 miljoen virologen hebben in Nederland… dezelfde mensen die expert-bondscoaches zijn tijdens een WK voetbal.
Ik pretendeer hier niet dat ik buitengewone kennis heb over virussen, verspreidingscijfers, macro-economische voorspellingen… maar wat ik wel ken als mijn broekzak is de dieetmindset. En ik herken de mechanieken… daarom zal ik het alleen uitleggen vanuit de dietmindset-hoek… en zie dit als een uitnodiging om de parallellen in de corona-situatie zelf te herkennen, te ontdekken en onderzoeken.

Vrij om te eten (Food Freedom)

Het doel wat ik na meer dan 30 jaar jojo-diëten voor mezelf heb gesteld is dat ik de rest van mijn leven vrij wil zijn om te eten. Zonder gevoelens van schuld of schaamte, zonder enorm streng voor mezelf te hoeven zijn… maar vanuit een gevoel van zelfvertrouwen, zorg voor mezelf en bewust zijn. De definitie die Whole30’s Melissa Urban (de vrouw die mij geleerd heeft om dit toe te passen) geeft aan haar term Food Freedom is: ‘Controle hebben over wat je eet, in plaats van dat wat je eet controle heeft over jou’.
Je mag alles eten wat je wil, wanneer je wil. De clou is dat je je slechts 2 kleine dingen hoeft af te vragen: ‘Wil IK dit echt?’ en ‘Is dit eten de consequenties die het heeft voor mij waard?’. Wanneer je die eerlijk beantwoord, kan het niet stuk… dan weet je dat je soms precies even blij en gelukkig kan zijn (of zelfs gelukkiger) wanneer je beleefd iets afslaat wat het niet waard is, dan wanneer je het wel eet/drinkt omdat het van je verwacht wordt in een bepaalde situatie (drinken in de kroeg, taart op een verjaardag, alles op tafel tijdens kerst).

Vermijd terug naar af

Dit is iets anders dan terug gaan naar normaal en dus eigenlijk naar af.
Je bent pas vrij wanneer jij, en alleen jij, beslist hoe je reageert in een bepaalde situatie: de ene keer neem je een klein stukje taart, de volgende keer sla je over en misschien eet je de keer erna een gi-gan-tisch stuk met extra marsepein. Omdat je het kiest…
Om in Food Freedom te komen, moeten de meeste mensen een proces volgen… omdat het zo haaks staat op wat we tot nu toe hebben geleerd en kennen. Regelmatig moet je dat proces een aantal keer door… het is vallen en opstaan.

“Normaal dieet”

In een ‘normaal’ dieet, doe je iets radicaals anders: iedere dag om half 11 een ‘glas optimel en een halve eierkoek’, of alleen yoghurt eten, of maaltijden uit een flesje die smaken naar behangplak-met-aardbeiensmaak, of alleen een speciaal soort brood, of je sluit een bepaald macronutriënt (koolhydraten, vetten) helemaal uit. Meestal is er helemaal geen plan voor wat erna gebeurt… je doet de methode totdat je je ‘streefgewicht‘ bereikt of totdat je het niet langer volhoudt… en dan: tja… Dan ga je weer ‘normaal’ doen.
En weet: iedere methode kan je bij je streefgewicht brengen, zolang je het maar volhoudt. Waar diëten tekort in schieten is in dat er niets te leren valt over wat er na het dieet moet gebeuren. Je onderzoekt niet wat de oorzaak was van het resultaat, het ‘probleem’ wat je had… daarom leer je niets en weet je ook niet hoe het verder moet.

Drietraps proces

Wat je bij de Whole30 doet, is een drietraps proces:

  • de reset van 30 dagen, waarin je bepaalde voeding die voor grote groepen mensen problematisch kan zijn, vermijd voor een bepaalde periode (vergelijking: lockdown)
  • Daarna een gestructureerde herintroductie, waarin je steeds een van die voedingsgroepen uitprobeert, vaststelt wat het effect op jou is. En dat wissel je af met dagen terug naar alle Whole30 regels om de effecten goed te kunnen inventariseren. (vergelijk: scholen open, kappers open, sporten in de tuin… maar nog steeds met afstand en handen wassen)
  • Food Freedom. Waarin je weet van welk eten je gaat stuiteren (of dat nou lichamelijk of mentaal is) en dat je kiest welke voeding het waard is om consequenties voor te dragen/accepteren… en in hoe vaak, hoe veel en of er nog andere context een rol speelt. (vergelijk: wanneer je het effect weet van welke maatregel, kan je kiezen wat wel en niet kan).

Soms komt er uit de herintroductie dat iets wat je onwijs lekker vind, niet zo goed bij je past. Omdat je lichaam er niet zo goed op reageert of omdat het keer op keer het startsein is van bunkeren en spijt. Zo is mijn favoriete Vietnamese restaurant (waar zelfs het trouwfeest van Naomi en mij was), inmiddels off limits: hun hoi sin saus is onweerstaanbaar en… ik word er hartstikke beroerd van. Jammer, in mijn nieuwe normaal is daar dus geen ruimte meer voor… tot mijn spijt. Het enige wat erop zit, is accepteren.

Dieetmindset

Zoals iedereen die meer dan 2x op dieet is geweest je kan vertellen: diëten werken niet. Zelfs niet als ze resultaat leveren, omdat de bijbehorende mindset (en businessmodel!) ervoor zorgt dat je steeds weer vervalt in ‘normaal doen’. En dat is de weg terug bij af…
Zelfs het verlangen naar ‘kunnen doen wat je altijd deed’, wat veel mensen doen tijdens een dieet, kan een valkuil zijn. Het triggert de eindige mindset, het idee om een finishlijn te halen en dan weer terug te gaan naar je oude manieren. Het maakt van hetgeen je aan het doen bent een lijdensweg en van je oude, niet-werkende gewoontes een soort verlossing. En van je resultaat iets tijdelijks…
Zoals Lewis Howes mooi zei op zijn Instagram: “Wanneer je afwacht totdat alles weer perfect normaal is, dan creëer je nooit iets, dan begin je nooit ergens aan, dan zal je nooit focussen op je gezondheid of wat je ook wil bereiken”. Beter kan je aan de slag met de situatie zoals die nu is, die accepteren en vanaf daar in actie komen om verder te komen.
Terug naar normaal werkt niet voor je gezondheid, dat werkt niet op de weegschaal… en mijn gok is: het werkt niet bij een pandemie met een nieuw virus.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.