De halve vergelijking: stop met jezelf saboteren

In een halve vergelijking saboteer je jezelf door je alleen te meten met mensen die iets minder goed doen dan jij... en iedereen die het beter doet, laat je buiten beschouwing.

Zoals hier: "Ik eet misschien niet super gezond... maar ik doe het beter dan de gemiddelde Nederlander. Ik kies bijvoorbeeld pure chocolade in plaats van melk". Het stukje wat je zojuist hebt gelezen... is een heel bekende mindfuck die mensen op zichzelf loslaten: de halve vergelijking. Het is een taalkundige manier om een excuus in te bouwen zodat je niet voor jouw best hoeft te gaan, omdat je het (zogenaamd) beter doet dan de gemiddelde.

In dit blog leggen we uit waarom de enige die je hebt met een halve vergelijking... jezelf bent.

📸Edgar Perez on Unsplash

Wanneer je er niet op voorbereid bent, lees/luister je er zo overheen: opmerkingen waarmee mensen zichzelf zonder dat ze het doorhebben, saboteren. Bijvoorbeeld: "Ik eet wel iedere dag een paar blokjes chocolade, na het eten... maar ik zit heus niet elke avond met een bak Ben & Jerry's op de bank. En ik kies puur!"

Wat er gepoogd wordt om te zeggen, is: "Ik doe het zo gek nog niet". Maar het is eigenlijk vooral een excuus om door te kunnen gaan met gedrag waarvan je weet dat het je doel zou kunnen saboteren. Dat heet een halve vergelijking.

Je vergelijkt je met mensen die nog veel ongezondere keuzes maken en stelt jezelf zo gerust: ik snack tenminste gezond.
En… Je doet ook een aantal dingen niet: je vergelijkt je niet met mensen die niet snacken, snaaien en snoepen. Je vergelijkt jezelf alleen met de mensen waarbij jij 'gunstig' afsteekt. Dat is jezelf foppen... en saboteren.

Beter = niet vergelijken

Wat nog beter zou zijn:  jezelf helemaal niet vergelijken en gaan voor wat JIJ wil….

Even weg van eten, want we doen dit halve vergelijken op veel meer plekken dan alleen met eten. Ook met trainen: ik kan me in mijn training gaan vergelijken met mensen die helemaal niet sporten en mezelf behoorlijk goed vinden. Ik kan mezelf vergelijken met elite CrossFit atleten en daarbij vergeleken ben ik een slome slapjanus 😊.
Of ik vergelijk me niet en geef MIJN 100%... dat geeft eigenlijk nog het meeste zelfvertrouwen, als je jezelf dat aanleert.

Metamodel

De halve vergelijking hoort thuis in een systeem wat ik heb geleerd tijdens mijn opleiding NLP, neuro-linguïstisch programmeren. Het systeem heet het metamodel. Ik weet nog dat de docent het introduceerde als iets waar je voorzichtig mee om moest gaan, want als je het heel precies zou toepassen... zouden mensen helemaal gek van je worden. Daarnaast moedigde ze ons aan het vooral in te zetten wanneer je op een verjaardagsfeest naast een vervelende oom terecht komt... binnen 5 minuten gaat hij ergens anders een praatje maken.

Het metamodel is een verzameling patronen in taal, waar standaard vragen bij horen. Het helpt je om weglatingen, generalisaties en vervormingen in taal te ontdekken. Wanneer je het in een coachsetting gebruikt kan je de ander helpen om uit zijn 'wereldmodel' of comfort zone te stappen. En dingen eens van de andere kant te bekijken.

De kaart is niet het gebied

Een uitspraak die hoort bij het metamodel is: "De kaart is niet het gebied". En iedereen met een verouderd navigatiesysteem snapt deze uitspraak: de werkelijkheid van het verkeersknooppunt op de A1 bij Muiden... is heel anders dan de kaart in mijn navigatie. Wanneer ik zou vasthouden aan mijn navigatie... kom ik letterlijk nooit op mijn bestemming. (Want waar je vroeger rechts aan moest houden om van Amsterdam richting Almere te gaan... moet je nu juist de linker baan hebben). Dit is heel letterlijk... maar in ons leven komt dat ook voor.

Wat je zegt te willen, strookt niet altijd met je acties. We vervormen de dingen die we willen. We generaliseren. We laten stukken informatie weg. Het eindresultaat? Je doet dingen die indruisen tegen wat je zegt te willen.

Daarnaast: Inzichten veranderen, bijvoorbeeld over gezond eten... Vast blijven houden aan de 'oude kaart', brengt je ook niet waar je wil uitkomen in de realiteit.

De vragen

In het metamodel stel je bij een bepaalde structuur in het taalgebruik van jezelf of iemand anders, een standaard vraag. Een halve vergelijking kan je herkennen onder andere aan woorden als goed, beter, best (wel), minder, meest, minst, erger, ergst...
En de vraag die je erbij stelt is: vergeleken met wat of wie?

Bijvoorbeeld: ik eet best wel gezond. Of: ik snoep al minder. Of: het kan nog veel erger.
De vraag is: Vergeleken met wat en wie? En is dat echt de situatie of de persoon met wie je je wil vergelijken? Het gesprek wat hierop volgt gaat automatisch naar iemands diepere motivatie en wensen.

Meer metamodel (en vragen)

Zonder hier het hele metamodel door te nemen, wil ik nog wat voorbeelden geven, die je met een standaard vraag (ook aan jezelf) snel 'onschadelijk' kan maken:

  1. Gedachtelezen, bijvoorbeeld 'Jullie mogen mij niet'. De vraag die je stelt heeft als doel het achterhalen van de bron van de informatie: hoe weet je dat?
  2. Oorzaak → gevolg, bijvoorbeeld: 'Jij maakt mij verdrietig'. Dan stel je een vraag die duidelijk maakt dat je verdrietig voelen door het gedrag van iemand anders een keuze is (ja, echt!). Dus: Hoe komt het dat wat ik doe, ervoor zorgt dat jij kiest je verdrietig te voelen? Zou je ook wat anders kunnen kiezen om te voelen?
  3. Alles of niets uitspraken. Dit soort generalisaties herken je aan woorden als alles, iedere, nooit, iedereen, niemand... Bijvoorbeeld: "Jij ruimt nooit op". De ander hoeft trouwens maar 1 voorbeeld te hebben van het tegendeel en de spreker gaat nat.. Anders kan je altijd nog vragen: echt nooit? Echt iedereen?
  4. Ook bij een zin als "Ik moet voor haar zorgen" hoort een metamodel vraag. Dit wordt namelijk een 'modale operator van noodzakelijkheid' genoemd. De vraag die erbij hoort, is: wat zou er gebeuren als je het niet deed? Waarmee je bloot legt dat er wel degelijk een keuze te maken valt.

Het metamodel beslaat in totaal 10 vormen met standaard vragen... en toegegeven, wanneer iemand een minuut of 5 in een gesprek iedere metamodel vraagt stelt, die gesteld kan worden... dan wordt je gillend gek. Vooral omdat je erachter komt hoe vaak je uit gewoonte jezelf met je taal helemaal klem zet.

Je bestuurt jezelf met taal

Waarom is het belangrijk om op deze manier naar je taalgebruik te kijken? Omdat je taal voor een groot deel bepaald hoe je functioneert. Zoals je weet kan je jezelf helemaal de put in praten, maar je kan jezelf (en anderen) met taal ook motiveren. Taal is de methode waarmee we ook met onszelf communiceren: zelfspraak heet dat. Stel je voor dat wat je allemaal tegen jezelf zegt over de boxen in een stadion te horen zou zijn (of dat de video ervan inclusief je zelfspraak viraal zou gaan op social media)... zou je dan trots zijn. Zo niet, of niet altijd, dan is het metamodel een mooie manier om verandering daarin te brengen. En je zal zien dat dan heel veel om je heen ook veranderd!

Download ons gratis E-boek: Get Things Done, het HealthCreators process voor Training, Mindset & Nutrition

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.